*คำเตือน� โปรดใช้วิจารณญาณอย่างสูง 
*คำเตือน� โปรดใช้วิจารณญาณอย่างสูง 

โม้งหนอโม้ง
รักโม้งฝันสลาย
รักโม้งต้องเดียวดาย
รักโม้งตลอดไป
รักโม้งจนตัวตาย
ฦ� จะมีเพียง� แค่โม้งฝันไป
โม้งในนิยายมิหวนคืน
............................................................................................. 
เปิดโลกมองม้งแบบAsemo
กราบเรียนท่านผู้อ่านทุกท่าน 
เนื่องด้วยสิ่งที่จะได้กล่าวต่อไปนี้เป็นเพียงการวิเคราะห์แนวการเมือง� ซึ่งบอกได้เลยว่าไม่ใช่ข้อเท็จจริงแต่เป็นเพียงข้อคิดเห็นเท่านั้น!!!!� โปรดจงทำความเข้าใจนะครับ� นี่อาจเป็นเพียงความจริงบางส่วนแต่ส่วนใหญ่แล้วอยู่สิ่งที่เรียกว่า� คำวิจารณ์ เท่านั้น�� 
ดังนั้นจึงไม่ควรเชื่อเด็ดขาดว่าคือความจริง� ประกอบกับผมความรู้น้อยจริงๆกับขนบธรรมเนียมวัฒนธรรมม้ง� ผมเพียงมองผ่านมุมมองของตัวเอง� ซึ่งคิดเองเออเองทั้งสิ้นแล้วถ่ายทอดให้ทุกคนฟังเท่านั้น� 
และสุดท้ายนี้ผมต้องกล่าวคำว่า� ขอโทษ� ขออภัย� และขอบคุณ� ถ้าพูดโดนใครบ้าง� ก่อนที่ผมจะไม่มีโอกาสได้พูด  ก่อนที่ทุกคนจะรุมประณาม� ผมรู้ดีว่าสิ่งที่จะได้กล่าวต่อจากนี้จะมีคนเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย� พอเห็นด้วยก็จะชอบใจ� แต่ถ้าไม่เห็นด้วยก็จะมีอาการขุ่นเคืองใจ� แต่ก็ต้องขอย้ำเตือน� สติ� ก่อนว่าให้รู้จักแยกแยะ� ถูก� ผิด� รู้จักแยกแยะ� ประโยชน์� โทษ และรู้จักแยกแยะ� มิตร� ศัตรู� ให้ชัดเจนก่อนตัดสินใจทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่ไม่ดีนะครับ 
จึงเรียนมาเพื่อทราบ
ด้วยความเคารพอย่างสูง
Asemo
(ขออภัยที่ไม่ลงนามจริง)
......................................................................................... 
 อย่าหยุดอ่านถ้ายังอ่านไม่จบ� โปรดอย่าจบถ้ายังไม่ได้อ่าน นะครับ 
อาจจะมีบางสิ่งที่คุณรออยู่ก็ได้ 
........................................................................................... 
สวัสดีครับ� 
�	เนื่องจากสาเหตุอะไรฉันก็ไม่รู้ไม่เข้าใจสิ่งเหล่านี้บางอย่างก็คิดไปเองบางอย่างมาหาผมเอง� บางอย่างก็มีผู้รู้บอกบ้าง� บางอย่างก็มาทำให้เห็นต่อหน้า� แต่ว่าบางอย่างนั้นไม่สามารถอธิบายได้ด้วยเหตุและผล� มันโผล่ขึ้นมาในสมองได้ยังไงสักอย่างนั้นแหละ เหมือนมีบางสิ่งมาบอกและมากระตุ้นเตือน� ประกอบกับการได้อ่านกระทู้ต่างๆมาในหลายๆเว็บ� ซึ่งสิ่งหนึ่งที่ผมไม่สบายใจเลยคือการคืบคลานใกล้เข้ามาของ คำว่า� สิ้นม้ง สิ่งได้เห็นชัดเจนกลยุทธ์ของคนที่� ปรารถนาดีกับม้ง� ครับ 
...................................................................... 
เมื่อคืนสู่สามัญ 
�� 	ชีวิตมีขึ้นมีลงเป็นธรรมดา� เหมือนคลื่นทะเลที่ไม่เคยหยุด หยุดนิ่งเป็นวัฏจักรวนเวียนของชีวิต� ชีวิตเริ่มต้นด้วยการ� 1.ต้องการปัจจัย4 2.ลาภ 3.ยศ 4.สรรเสริญ� จุดที่มีความสุขที่สุดอาจจะไม่ใช่สิ่งเหล่านี้ก็ได้ถ้าเรามองอย่างดีๆแล้วอย่างเช่น� นายกฯบางคน� ที่ว่ารวยล้นฟ้า(มีลาภ) มียศ� (นายพัน) แต่ยังไม่มีการผู้คนสรรเสริญ� จึงได้หันเหชีวิตเข้าสู่เส้นทางแห่งการ� อุทิศชีวิต� เพื่อให้มีผู้คนสรรเสริญ� ซึ่งก็เป็นไปตามที่ได้ประสงค์ไว้ทุกประการ� แต่ทว่า กิเลสของมนุษย์ทั้งในตัวและนอกตัวมีมากเกินกว่าที่จะห้ามไว้ได้� แทนที่จะมีผู้คนสรรเสริญเท่านั้นดังที่ต้องการ� กลับมีผู้คนไม่น้อยเช่นกันที่สาปแช่งขับไล่ไสส่งจนไม่มีแม้แผ่นดินให้อาศัย� จะเห็นได้ว่า� การขึ้นสู่จุดสูงสุดนั้นไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด��� 
เป็นธรรมดาที่คนทำดีเกินมักจะมีคนอิจฉา� เกลียด� ยิ่งดีมากก็จะมีคนเกลียดมาก� แล้วคำถามคือ� มีความสุขไหม?�� อะไรที่เรียกได้ว่า� &quot;ความสุข&quot; และนี่คือคำตอบ� ความพอเพียง� หรือที่เราเรียกว่า� &quot;คืนสู่สามัญ&quot;� ถามต่อ� คืนสู่สามัญนั้นเป็นเช่นไร 
คืนสู่สามัญนั้น� ก็คือเริ่มต้นจากจุดไหนก็คืนกลับสู่จุดนั้น� หรือที่มีสุภาษิตบอกว่า� จุดสิ้นสุดคือจุดเริ่มต้น� หรือที่เขาบอกว่า� สูงสุดคืนสู่สามัญ� หรือการกลับสู่คนธรรมดา� สามัญชนทั่วไป� 
แต่การกลับคืนสู่สามัญนั้นจะไม่เหมือนเดิมตอนที่เริ่มต้นอีกต่อไป� เพราะ� บุคคลที่สามารถขึ้นสู่จุดสูงสุดได้ย่อมไม่ใช่บุคคลธรรมดา� หรือที่เรียกว่า� &quot;สุดยอดบุคคล&quot;(เหนือกว่าคนทั่วไป)���� แต่&quot;ยอดของสุดยอดบุคคล&quot;เท่านั้นที่� สามารถกลับคืนสู่สามัญได้� บุคคลเช่นนี้จึงถือได้ว่า� น่ายกย่องสรรเสริญเป็นอย่างมาก� ไม่มีความถือตัวว่า ตัวเก่ง ตัวดี� ถึงจะมีความรู้ล้นฟ้าล้นแผ่นดิน� หรือตั้งแต่บนสวรรค์� โลกมนุษย์� นรก� ไม่ต้องมีgoogle� ก็สามารถตอบคำถามนั้นได้ดีกว่า�� 
��� 	และคุณๆท่านๆรู้ไหม� สุดยอดของสุดบุคคลอยู่ตรงไหน�� และนี่ก็คือ� คำตอบ� ม้ง� นี่แหละครับ� ไม่เชื่อก็ลองไปถามพวกปู่ย่าตาทวดดู� เขาจะตอบได้อย่างกับตาเห็น (เฉพาะคนบางคน)และโดยเฉพาะบางคนตอบได้แม้กระทั่งว่า� ณ� เวลานี้ในกระเป๋าของคุณมีเงินอยู่กี่บาท� กี่สตางค์� ตอบได้แม้กระทั่งว่าตอนนี้� พ่อแม่คุณอยู่ไหน� ทำอะไรอยู่� ที่ไหนจะกลับกี่โมง� แม้จะพบกันครั้งแรกก็ตาม� (เหมือนหนังจีน� ที่คนโคตรดีกับโคตรเก่งมักจะปลีกตัววิเวก� ไม่ยุ่งเกี่ยวกับยุทธภพ)� ผมมีพี่สะใภ้คนหนึ่งอัวเน้งเก่งมาก� แต่อยู่ไกลออกไปเกือบร้อยกิโลเมตร� แต่สามารถอธิบายงานแต่งของน้องสาวตัวเองได้อย่างกับตาเห็นต่อหน้า (เธอบอกว่าเธอได้มาจริงในงานแต่มาในรูปของจิต� และมากับบรรพชนของฝ่ายชายด้วย) 
�� 	แต่ความรู้กับความเก่ง ไม่ได้สำคัญเท่ากับสิ่งที่� เรียกว่า� มีความสุขแบบไม่ต้องเดือดร้อนใครและใครๆต้องเดือดร้อน(เพราะความรู้มากเก่งมากนี่แหละเป็นต้นกำเนิดของสงครามเสมอ)� ไม่ต้องวุ่นวาย� 
เป็นเพียงบุคคลธรรมดาที่ไม่ธรรมดา� มีเพียงคำนำหน้า� ว่า� นาย� หรือนาง� มีเงินแต่พอใช้� ไม่มีใคร� ต้องเคารพ� ต้องด่าต้องอิจฉา� ไม่ต้องรบรา และฆ่าฟัน� ไม่มีการแย่งชิง� อำนาจ� ลาภ ยศ สรรเสริญ�� 
�� 	บุคคลที่น่ากลัวที่สุดในโลกอาจจะไม่ใช่บุคคลที่มี� อำนาจ� ลาภ� ยศ� ล้นฟ้า� แต่อาจเป็นเพียง� &quot;บุคคลธรรมดาที่ไม่ธรรมดา&quot;� 
�� 	นี่คือสุดยอดของสุดยอดกลยุทธ์ของม้ง� ที่บรรพบุรุษได้เลือกแล้ว� และนี่ก็คือ &quot;วิถีแห่งม้ง&quot;นั่นเอง 
ปัญหาโลกแตกกับแผนพิฆาตม้ง 
�� 	1.จากจีน� รัฐบาลจีนในยุคก่อนและในยุคนี้มีกลยุทธ์เหมือนกัน� เหมือนกับที่กำลังทำกับธิเบต� คือเริ่มต้นด้วยการยึดอำนาจ� ฆ่าคนดี� คนมีความรู้� และคนเก่ง� ต่อจากนั้นก็จะส่งพ่อค้าไปค้าขายจำนวนมาก(รู้เขารู้เรา) 
และแล้วพ่อค้าเหล่านั้นก็อาศัยอยู่ในธิเบตที่ทำเหมือนจะยอมรับวัฒธรรมธิเบต� แต่จริงๆกลับตรงกันข้าม� เมื่อพ่อค้า� ค้าขายได้รวยก็จะแต่งงานกับชนพื้นเมือง(คนธิเบต)ก็จะเริ่มแผ่อำนาจบารมีด้วยอำนาจแห่ง� &quot;เงิน&quot; ด้วยการสนับสนุนจากรัฐบาลกลาง�� ด้วยการให้มีการศึกษา� เรียนรู้วัฒนธรรมดีๆ(วัฒนธรรมของจีนนั่นแหละ)� เมื่อชนรุ่นหลัง(รุ่นลูก)เติบใหญ่� ก็จะจัดอยู่ในพวกคนดี� คนมีความรู้� คนเก่ง� เกือบครึ่งหนึ่ง� 
เป็นคนจีน(สาวๆเสร็จพวกนี้หมดแหละ เพราะพ่อแม่ก็สนับสนุนให้แต่งกับรวยและคนดี) 
และคนพวกนี้ก็มีเชื้อสายธิเบตอยู่ในตัวครึ่งหนึ่ง� จึงไม่สามารถกล่าวหาได้ว่าคนพวกนี้เป็นคนจีนได้อย่างเต็มปาก� เพราะคนพวกนี้ก็ยังมี ตา ยาย เป็นคนธิเบต ยังรักและเคารพอยู่� แต่เนื่องด้วยพ่อเป็นคนจีน� ก็ย่อมสืบทอดสกุลต่อจากพ่อ�� 
��� 	ดังนั้นคนรุ่นหลาน� ก็จะเป็นคนจีนเต็มตัว� แต่ก็ยังคงแต่งงานกับคนธิเบตอยู่ดี� เพียงคนเพียง2-3รุ่นใช้ระยะเวลาไม่เกิน 50 ปีหรืออย่างมากสัก 100 ปีก็สามารถกลืนคนทั้งแผ่นดินได้อย่างง่ายดาย� โดยไม่ต้องรบ� ไม่ต้องมีคนต่อต้าน� แถมยังได้ชื่อว่าเป็นคนดีนำแต่สิ่งที่ดีๆมาให้� ไม่ว่าจะเป็น� เทคโนโลยี� ความรู้� เศรษฐกิจ� ความเอื้ออารีย์� ศีลธรรมที่ดี� 
�� 	และนี่คือสุดยอดกลยุทธ์กลืนวัฒนธรรม� ที่ม้งเคยโดนมาก่อน� คนไทก็โดนมาก่อน�� 
�� 	คนจีนฉลาดมากเท่าที่เคยเปิดอ่านตำราจีนมา� โดยเฉพาะ� 3 ก๊ก� ลองคิดดู คนจีนในยุค1พัน 2พัน กว่าปีก่อนสู้รบในสนามรบ� และนอกสนาม� รบกันด้วย� กลยุทธ์ที่ทุกวันนี้ก็ยังใช้อยู่และใช้ได้มีประสิทธิภาพมากด้วย� เป็นแม่แบบแห่งการรบและการเมืองเชียว(ตาราพิชัยสงครามซุนวู)� แล้วตอนนั้นม้งทำอะไรอยู่? 
2.จากไทย� และจากอเมริกา 
��� 	ได้รับการยืนยันจากคนวงในของกระทรวงศึกษาธิการแล้วว่า� มีแผนดังกล่าวจริง� ที่จะทำให้ม้งถูกกลืน� ด้วยกลยุทธ์ที่อเมริกาเคยใช้กับ� ชนเผ่าพื้นเมืองของอเมริกา(อินเดียแดง)� ด้วยการเปิดโอกาสทางการศึกษา� อย่างที่กล่าวไปแล้วคือ 
ในความรู้ใหม่ๆ เช่น� ความรู้ในศาสตร์ต่างๆ�� เทคโนโลยีใหม่ๆ� เศรษฐกิจ� ศีลธรรมที่ดี� และที่สำคัญที่สุดคือ� การให้มาอยู่ใน� โรงเรียนประจำ(กินนอน)� ด้วยเทคนิดดังกล่าวจะทำให้� เด็กเพียงอายุเพิ่งเริ่มต้น 3,4ปีก็เข้าสู่ระบบการศึกษา� ตลอดชีวิตการเรียนรู้จนจบอย่างน้อย ม.ปลายหรือปริญญาตรี ไม่เคยเห็นวัฒนธรรมตัวเอง� ไม่มีความเข้าใจวัฒนธรรมของตัวเอง� แต่ได้เรียนรู้วัฒนธรรมของชาติอื่นๆอย่างเต็มๆๆๆๆๆๆๆ� (เทคนิคนี้เขาเรียกว่า� ล้างสมอง) พอจบออกมาก็ยิ่งเห็นว่าวัฒนธรรมของตัวเองนั้น� &quot;ป่าเถื่อน&quot; &quot;ควรที่จะให้หายไปจากโลกได้แล้ว&quot;� และนี่คือจุดเริ่มต้นของกลยุทธ์ &quot;สนิมในตม&quot; คนรุ่นใหม่จะล้างวัฒนธรรมคนรุ่นเก่าไปเอง� ทั้งตั้งใจและไม่ตั้งใจ� ซึ่งกลยุทธ์ดังกล่าวใช้ระยะเวลาสั้นกว่ากลยุทธ์ของคนจีน เกือบ 2-3 เท่าตัว� เพียงระยะเวลาเพียง 20ปี อย่างมาก 50 ปีชนเผ่าอินเดียแดงก็ &quot;หายไปจากโลก&quot;หายไปตลอดกาล 
�� 	และอีกกลยุทธ์หนึ่งที่ถูกนำมาใช้กับม้งคือ� การเปลี่ยนนามสกุลให้� ด้วยชื่อที่ใหม่ๆที่ทันสมัย� ดูผิวเผยอาจจะเป็นสิ่งที่ดี(ความจริงก็ดีแหละ� แต่ไม่ดีกับม้งเฉยๆ) กลยุทธ์ดังกล่าว� ทำให้ความเข้มแข็งในตระกูลแซ่� อ่อนลง(เห็นได้จากใครพวกเยอะ 
ก็ได้เป็นใหญ่)และทำให้ม้งสับสนเวลาพบเจอกัน� ถ้าไม่ใช่คนที่รู้จักจริงๆ� กว่าจะนับญาติกันเจอก็ฆ่ากันตายแล้วล่ะ�� 
��� 	ด้วย 2 กลยุทธ์นี้� ณ� ปัจจุบันได้ส่งผลแล้ว� คนรุ่นใหม่ ทั้งหมดที่เข้าสู่ระบบการศึกษา� ไม่มีใครแม้แต่คนเดียวที่รู้วัฒนธรรมม้ง แบบชัดเจน� แต่รู้วัฒนธรรมไทยได้อย่างชัดเจนเช่น� ไม่เว้นแม้แต่ตัวกระผมเอง� ผมรู้วัฒนธรรมไทยภาษาไทยมากกว่าคนไทยเสียอีก� แต่กับวัฒนธรรมม้งกลับไม่รู้แม้ จะจุดธูปกี่ดอกให้บรรพชน� 
��� 	และอีกสิ่งที่ผมช้ำใจที่สุดเมื่อกลยุทธ์ดังกล่าวได้� ส่งผล� ทำให้คนรุ่นใหม่ไฟแรง หรือ� บุคคล� ที่ชอบด่าวัฒนธรรมม้งไม่ดีอย่างโน้นไม่ดีอย่างนี้� โดยเอาวัฒนธรรมคนต่างชาติต่างเผ่าพันธ์มาเทียบของตัวเอง� โดยที่ไม่เข้าใจด้วยซ้ำไปว่าเพราะอะไร� โดยคิดเอาเองว่าวัฒนธรรมของคนอื่นดีกว่า ทันสมัยกว่า ถูกต้องกว่า� โดยได้มองว่าวัฒนธรรม� ม้งนั้น� ไร้ค่า� ดูถูกมองวัฒนธรรมที่บรรพชนสั่งสมมาเกือบหมื่นปี� เทียบไม่ได้กับวัฒนธรรมที่เพิ่งเริ่มต้นอายุยังไม่ถึงร้อยปี ที่ยังไม่สิ้นกลิ่นน้ำนม 
�� 	ผมเข้าใจนะครับว่า� เป็นผลมาจากกลยุทธ์ดังที่ได้กล่าวมา� แต่ผมขอเพียงอย่างเดียวคือ� &quot;มือไม่พายอย่าเอาเท้าราน้ำ&quot;ครับ� (เห็นไหมแม้แต่สุภาษิตก็ยังใช้ของคนไทย� ทั้งที่ของม้งก็มีนับไม่ถ้วน) ถ้าตัวเองไม่อนุรักษ์วัฒนธรรมม้ง� ก็ไม่ควรทำลายนะครับ� คนรุ่นใหม่ทั้งหลายครับ� นี่ถือว่าเป็นคำขอร้อง ครับ� ให้กราบก็ยอมครับ (ยอมให้กระทืบเลยเอ๊า!) 
�***วัฒนธรรมอเมริกาที่มีผลต่อโลกใบนี้มากก็คือ� สงคราม� เศรษฐกิจ� การเมือง� ภาพยนตร์(ฮอลีวูด) ดารา� เพลง� นักร้อง ศิลปิน� และนวัตกรรมที่ใหม่ล่าสุดที่ทั้งโลกยังไล่ไม่ทัน� ก็คือ� เฟสบุ๊ก� นี่แหละ� ที่มีส่วนในการกลืนวัฒนธรรม� แต่ก็มีข้อดีไม่น้อย� ถ้าใช้ให้� เป็น 
................................................................................. 
การสอนตอนกลางคืน 
��� 	เคยคิดไหมว่าทำไมวัฒนธรรมม้งบางอย่างต้องสอนตอนกลางคืนเท่านั้น� กลัวคาถาไม่ศักดิ์สิทธิ์หรือเปล่า� หรือกลัวของเข้าตัวหรือเปล่า� นั่นคือความเชื่อครับ� ลองมองใหม่ดูอีกครั้งมองให้ลึกซึ้งเข้าไปอีกขั้น�� มองคำนี้ดูดีๆ� &quot;ความเชื่อย่อมมาจากความจริง&quot; 
ใช่ ครับต้องมีเหตุอย่างแน่นอน� พอได้อ่านประวัติศาสตร์ม้ง(เว็บม้งเอเชีย,เว็บม้งtojsiab)ถึงเข้าใจ� ย้อนกลับไปยุคราชวงศ์ชิง� ซึ่งมีการปรับปราม ม้ง อย่างหนัก (ย้อนกลับไปอ่านดูนะครับว่าหนักแค่ไหน)หนักขนาดที่ว่าม้งแทบจะไม่มีเหลือ� คนดี� คนเก่ง คนมีความรู้� คนรู้แจ้งในขนบธรรมเนียมวัฒนธรรมม้งแทบจะหมดจากแผ่นดิน� ม้งโดนหนักที่สุดกว่าประวัติศาสตร์ครั้งไหนๆ และมีการห้ามเผยแพร่ความรู้ของตนเด็ดขาด มิเช่นนั้นจะโดนฆ่าทั้งโคตร 
��� 	และนี่คือทางออกของม้งคือ� สอนกลางคืน� และการท่องบทประพันธ์ต่างๆให้เหมือนกับการร้องเพลงเล่นๆ� เท่านั้น� ที่แหละถ้าขืนสอนอย่างเปิดเผยเวลากลางวัน� &quot;ของจะเข้าตัวของจริง&quot;  แบบไม่ทันตั้งตัวสิ้นทั้งโคตรเลยแหละ� จึงเป็นขนบธรรมเนียมปฏิบัติต่อมาจนถึงปัจจุบันนี้แล� ว่าต้องสอนเวลากลางคืน� และเวลาไปสวนเท่านั้น 
 
การฉุดแต่ง 
�� 	การฉุดแต่งอาจจะดูโหดร้ายมากสำหรับคนส่วนใหญ่� แต่ถ้าเราเปิดประวัติศาสตร์ชาติไหนๆก็ช่างบนโลกนี้มักจะเจอเสมอ� แม้แต่ยุคปัจจุบันนี้ก็ยังมี� ไม่ได้ไกลมากด้วย� แค่ข้ามพ้นชายแดนไทยไปก็จะเจอ� ได้รับการยืนยันอย่างหนักแน่นจากชนกลุ่มน้อยที่เข้ามาอาศัยในพื้นแผ่นดินไทยแล้วว่ามีจริง� มีมากและมีบ่อยด้วยเรียกว่าคนสวยไม่รอดสักราย�� (มีการยืนยันอย่างหนักแน่นอีกเช่นกันจากประชาชนว่า  ในประเทศ  ก.ไก่  คนสวยๆและโดยเฉพาะดารามักโดนผู้มีอิทธิพล ตัวย่อ  ฮ.นกฮูก  ได้ทำการล่วงละเมิดทางเพศทั้งเต็มใจและไม่เต็มใจ   และเมื่อภรรยานาย  ฮ.นกฮูก  ทราบก็จะสังหารทิ้ง  โดย  นาย  ฮ.นกฮูก  ก็ไม่ได้ว่าอะไร  ทำให้ในประเทศ  ก.ไก่  ไม่มีใครกล้าเป็นดาราเลย  ทำให้ประเทศก.ไก่ไม่มีดาราสวยๆเลย)
�� 	กลับเข้าเรื่องต่อด้วยกลยุทธ์ของจีนดังที่ได้กล่าวมาแล้วนั้น� จีนได้ฆ่าล้างเผ่าพันธ์ม้งอย่างหนัก� และล้างวัฒนธรรมล้างสมองอย่างหนักด้วย จนแม้ต้องใช้กลยุทธ์� การฉุดนี้ตอบโต้ 
��� 	สิ่งที่สามารถอธิบายได้ชัดเจนที่สุดก็คือ� ประวัติศาตร์หน้าใหม่ที่ม้งกำลังเผชิญอยู่ในลาว� ที่มีข่าวดังมากประมาณ 3-4ปีก่อน� ด้วยม้งอเมริกาด้วยถือว่ามีเงินลาภยศมากกว่าได้ขอแต่งกับสาวม้งลาวเยอะมาก� เรียกได้ว่าหนุ่มม้งลาวอกหักกันทั้งประเทศจนทำให้หนุ่มๆม้งในลาวทนกับพฤติกรรมดังกล่าวไม่ได้จึงได้ประกาศผ่านวิทยุห้ามม้งเมกาเข้ามาเพื่อแต่งงานเด็ดขาด� มิเช่นนั้นจะไม่รอดกลับไป�� 
���� แล้วกลับไปมองในมุมมองของบรรพชนดูนะครับ� และนี่คือเหตุผลเดียวกับที่� บรรพบุรุษม้ง� เจอในประวัติศาตร์เช่นกัน� โดยเฉพาะในช่วงการกลืนกินวัฒนธรรม� คนจีนมีเงินรวย� มาสู่ขอลูกสาวสวยของม้งเยอะมาก� ไม่ได้ก็ฉุด ฉุดไม่ได้ก็ฆ่าทั้งโคตรเพราะชอบด้วย เจ้าชู้ด้วย(หัวงู)� มีตัง� มีสิทธิด้วย ต้องการกลืนวัฒนธรรมด้วย เท่ากับว่า ได้กับได้ไม่มีแม้แต่จะเสีย� มีเมียไม่พอยังได้นางบำเรออีก� ซึ่งถ้าอ่านประวัติศาสตร์จีนในตลอดทุกยุคทุกสมัย� คนมีรวย� มีอำนาจ จะมีนางบำเรอเยอะมาก�� และนางบำเรอส่วนหนึ่งก็เป็นม้งนี่แหละ� สาวม้งในยุคนั้นก็หมดประเทศเช่นกันแหละ� หนุ่มๆม้งคงอกหักกันทั้งประเทศเช่นกัน 
�� อ่านประวัติศาสตร์แล้วช้ำใจ� แต่ม้งเราก็ใช่ว่าจะไร้สิ้นคนมีปัญญา� จึงกำหนด� &quot;มาตรการตอบโต้&quot;ขึ้นด้วยกลยุทธ์&quot;การฉุด&quot;เพื่อการอยู่รอดของม้งต่อไป�� 
คำถามทำไมต้องฉุด� คำตอบข้อดีของการฉุดคือดังนี้ 
�� 	1.ม้งไม่มีเงิน� เรียกว่า� จนมาก� ถ้าจะให้ไปสู่ขอกับพ่อแม่ได้ต้องรอทำงานเก็บเงิน� สัก 50 ปีมั้งถึงจะพอ ถึงตอนนั้นก็ตายแล้วล่ะไม่ทันใช้งานด้วย� รอให้ถึงตอนนั้นม้งคงสูญพันธ์ไปแล้วล่ะ� ดังจะเห็นได้ว่าแม้แต่ปัจจุบันนี้ม้งก็ยังจนมากๆๆๆ�� 
คนรวยเกือบ 80เปอร์เซ็นต์มาจากการค้ายาบ้าทั้งสิ้น� ในยุคนั้นก็ไม่ต่างกัน มีคนบอกว่ายุคสมัยประมาณ 200-300 ปีที่แล้ว แค่มี จั่ว (ข้าวจี่ม้ง)1 ก้อนก็สามารถแลกลูกสวยได้หนึ่งคนแล้ว� แสดงว่าโคตรๆๆๆๆจน� เลยแหละครับ 
�� 	2.การฉุดแก้ปัญหาการไม่มีเงินได้ด้วยการ� ดาวน์� หรือผ่อนส่งได้ด้วย 
�� 	3.ผู้ชายจีนกับผู้ชายม้งมีอยู่อีกอย่างที่เหมือนกัน� คือ� ไม่ชอบยุ่งกับผู้หญิงที่แต่งงานแล้ว� ทั้งยังผิดขนบธรรมเนียมประเพณีด้วย��� ดังนั้นการฉุดแต่งก่อนย่อมทำให้ความสนใจในตัวผู้หญิงคนนั้นลดลงด้วย� กลัวเสื่อมเสียเกียรติด้วย 
�� 	4.การฉุดแต่งกับม้งกันเองแล้วย่อมดีกว่า� การปล่อยให้ม้งสูญสิ้น 
�� 	5.ผู้หญิงโดนฉุดมาเป็นภรรยาย่อมดีกว่า� แม้แต่งกับคนจีนแล้วเป็นได้แค่นางบำเรอ 
�� 	6.สามารถแก้ปัญหาโลกแตกซึ่งมีกันทุกชาติทุกเผ่าพันธ์� ศึกระหว่าง แม่สามีกับลูกสะใภ้� ได้ด้วย� เพราะฝ่ายลูกสะใภ้เข้ามาอยู่ในบ้านตั้งแต่วัยเริ่มสาว� ซึ่งก็ยังถือได้ว่าเด็กอยู่� มีผลทำให้ผู้ใหญ่ในบ้าน(แม่)เอ็นดู� สงสาร และคอยสนับสนุน� ทำให้ฝ่ายลูกสะใภ้ซึ่งยังไม่เป็นผู้ใหญ่ยังไม่มีความคิดเป็นของตัวเอง� จะมีความยำเกรงและเคารพผู้ใหญ่� และยังช่วยให้ความสัมพันธ์ระหว่างลูกสะใภ้และแม่สามีแน่นแฝ้นมากขึ้นด้วย�� 
��� ซึ่งตัวอย่างในปัจจุบันมีให้เห็นมากมาย� ถ้าลูกสะใภ้มาตอนโต� ความคิดความรู้แก่กล้าแล้ว� มักจะด่าแม่โง่บ้าง� ไม่ดีบ้าง� ไม่เอาไหนบ้าง� บ้านนอกบ้าง� เหตุเพียงเพราะรู้มากเกินไปนั่นแหละ� การฉุดตั้งแต่ยังเด็กก็เหมือนกลยุทธ์การล้างสมอง(การล้างสมองที่ดีนะครับ)ตั้งแต่ยังเด็ก� โตมาจะได้ไม่มีปัญหาในครอบครัว� แหละครับ 
�� 	7.มีครอบครัวถึงจะมีบ้านได้� มีบ้านถึงจะหมู่บ้านได้� มีหมู่บ้านถึงจะมีเมืองได้� มีเมืองถึงจะมีประเทศได้� จึงเป็นการแก้ปัญหาที่ตรงจุดที่สุด 
�� 	8.การคัดเลือกก่อนการฉุด� มักจะมีการคัดเลือกผู้หญิงก่อนเสมอ� กันย่อมดีกว่าแก้�� คุณสมบัติที่ผู้หญิงมักถูกเลือกคือ� 
������ 		8.1)ฝ่ายชายพอใจฝ่ายหญิง� ฝ่ายหญิงพอใจฝ่ายชาย� เพราะไม่พิจารณาส่วนนี้แล้วมักเกิดปัญหาตามมาเสมอ� ด้วยการหย่า 
������ 		8.2)ผู้หญิงเป็นคนดี� ขยัน� ไม่เป็นภาระครอบครัว� ตนเอง� และลูกหลาน� (จะช่วยทำให้วงค์ตระกูลเจริญ) 
������ 		8.3)ผู้หญิงว่านอนสอนง่าย� ลดปัญหาครอบครัว 
�� 	9.ม้งมีอยู่สุภาษิตบทหนึ่งว่า� &quot;txhiaj yog koj neej tuag los yog koj dag&quot;� (อยู่ก็คนของคุณตายก็ผีของคุณ) นับจากวันแต่งแล้วจะเป็นคนหรือผี� ก็เป็นของฝ่ายชายแล้ว 
การคัดเลือกจึงต้องละเอียดและรอบคอบเป็นอย่างมาก� เพราะ ผู้หญิงคือสิ่งสำคัญที่สุดของม้ง� เป็นทรัพยากรที่มีคุณค่าที่สุด� เป็นสิ่งที่จะตัดสินการจะอยู่หรือดับของวงค์ตระกูล�� และนี่คือ� อีกคำตอบ� ของคำถามที่ว่า� &quot;สิทธิสตรีม้ง&quot;� อยู่ที่ไหน�� 
ขอแยกประเด็นออกนะครับ� ต้องแยกออก� ตอนอยู่� กับตอนตายออกจากกันนะครับ 
ตอนอยู่ 
���� ผู้หญิงที่เข้ามาอยู่ในวงค์ตระกูล� จะมีผลเป็นอย่างมากที่จะทำให้วงค์ตระกูลเจริญเติบโตและยิ่งใหญ่� หรือจะตกต่ำถึงขีดสุด� หรือจะสูญสิ้น เพราะ 
�� 		9.1บ้านขาดผู้ชายได้แต่ขาดผู้หญิงไม่ได้� บ้านประกอบขึ้นด้วยพ่อและแม่� ดังจะเห็นว่า� ถ้าผู้พ่อตาย� เหลือแต่ผู้แม่และลูก� ก็ยังคงเป็นครอบครัวที่อบอุ่นได้� แต่ถ้าฝ่ายแม่ตาย� เหลือแต่ฝ่ายพ่อและลูก� พ่อไม่สามารถสร้างบ้านที่อบอุ่นให้ลูกๆได้ 
�� 		9.2ผู้ชายตายได้แต่ผู้หญิงห้ามตาย นับตั้งแต่ได้กำเนิดม้งขึ้นบนโลกนี้ ไม่ว่าศึกสงครามครั้งไหนๆ� ผู้ชายม้งยอมตายก่อนที่จะยอมให้ลูกเมียเดือดร้อน� และเพื่อความอยู่รอดของชนเผ่าม้งแล้ว� ผู้ชายม้งยอมตาย 100 คนเพียงเพื่อผู้หญิงคนเดียวรอด 
เพราะผู้หญิงและลูกเมียรอดได้� ก็ถือว่าม้งยังคงมีต่อไปไม่มีทางสูญสิ้นจากแผ่นดิน�� 
������ ซึ่งมีงานวิจัยตัวหนึ่งออกมาเมื่อต้นๆปีนี้บอกว่า� ผู้ชายบนโลกนี้มักจะตายก่อนอายุ 50 ปีเสมอ� เนื่องด้วยศึกสงคราม� 
การทำงานหนัก� ความเครียด� และอื่นๆ ผู้ชายเพิ่งมีอายุไขยืนยาวมากขึ้นแค่ พันกว่าปีมานี้เอง� แต่สำหรับผู้ชายม้งผมบอกได้ 
เลยว่าแค่ ร้อยกว่าปีมานี้เอง� ดังนั้นต้องเปลี่ยนเป็นว่า� &quot;มีผู้หญิงถึงมีม้ง� ไม่มีผู้หญิงไม่มีม้ง&quot; 
�� 		9.3ผู้ชายม้งก้มหัวให้คนอื่นได้แต่ผู้หญิงม้งห้ามก้มหัวให้ใครเด็ดขาด�� บางทีอาจดูเหมือนเป็นขนบธรรมเนียมปฏิบัติความเชื่อเฉยๆ(คงไม่กล่าวนะครับตามความเชื่อว่าไงนะครับ)� แต่สำหรับตัวผมแล้วนี่คือสิ่งที่บ่งบอกว่า�� 
ผู้หญิงม้งยิ่งใหญ่เหนือใครแม้ผู้ชายม้งยังต้องก้มกราบ� ยอมตายแทนได้� ผู้หญิงม้งทั้งหลายจงภูมิใจเถอะ� ในโลกนี้มีเพียงชนเผ่าม้งเท่านั้น!!� ที่ผู้หญิงม้งไม่มีสิทธิจะกราบใคร� มีแต่ให้ใครๆๆต้องกราบ โดยเฉพาะพวกผู้ชาย 
��� 	ดังนั้น� เนื่องกรณีที่กล่าวมาทั้งหมดนี้� เพราะผู้หญิงมีอายุยืนยาวมากกว่าผู้ชาย� จึงทำให้ความคาดหวังทั้งหมด� ต้องตกเป็นภาระของผู้หญิง� ไม่ว่าจะเป็นการดูแลลูก� สั่งสอนลูก� การจะทำให้บ้านอบอุ่นได้� จึงต้องอาศัยผู้หญิงที่� เก่ง และชาญฉลาด� เพื่อความอยู่รอดของวงค์ตระกูลต่อไปในอนาคต� ถึงการฉุดจะเป็นการค่อนข้างยัดเยียดให้ผู้หญิงก็ตาม� แต่เมื่อมองผลดีที่มีมากว่าผลเสีย� การฉุดจึงควรมองหาคนที่ดีจริงๆเท่านั้น!!!! 
�		9.4� การคัดเลือกคู่ครอง� ความจริงผู้หญิงมีสิทธิเลือกคู่ครองได้� แต่คนสมัยนี้มักไม่รู้� และไม่ได้รับการปฏิบัติ� การเอาใจใส่ของพ่อแม่ฝ่ายหญิงเอง� ความจริงม้งให้โอกาศฝ่ายหญิงอย่างเต็มร้อยในการเลือกคู่ครอง� 
มีกรรมวิธีหนึ่งที่สมัยนี้มักไม่ค่อยเห็นกันคือ� การเลือกคู่ครองตอนปีใหม่(สมัยนี้เล่นหนุกๆ)� ซึ่งการโยนลูกช่วงนั้นในสมัยก่อน� ผู้หญิงต้องเอาลูกไปให้ฝ่ายชายคนที่ตนพอใจ� เพียงแค่การได้โยนลูกช่วงด้วยกันได้พูดคุยกันก็พอรู้อุปนิสัยของกันและกัน(แต่คนสมัยนี้หลายใจโยนหลายคนจึงเป็นอย่างนี้แหละ� เห็นไหมการเอาแต่ใจ)�� 
�	แต่ตัวแปรที่สำคัญที่สุดของเรื่องนี้ได้� หายไป!!!!� ความจริงในสมัยก่อนการจะมอบลูกช่วงให้ใครสักคนไม่ใช่เรื่องง่าย� พ่อกับแม่� มักจะเป็นคนพินิจพิจารณาก่อนเสมอ� เพราะผู้ใหญ่เขาโตแล้ว� เขามักจะมองออกว่าบุคคลไหนเป็นเช่นไร� และยังสามารถตรวจสอบประวัติได้� แถมพ่อแม่บางคนมีความรู้เรื่อง� โหวงเฮง� ด้วย� เมื่อพ่อแม่พิจารณาแล้วจึงเอาลูกช่วงไปมอบให้� ผู้ชาย� คนนั้น� จึงถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นของความสัมพันธ์ได้� (แถมพ่อแม่ก็เห็นดีเห็นงามด้วย)� ถ้าเกิดความพึงพอใจกันและกันแล้ว� หลังปีใหม่จึงมักแต่งงานกัน(กับคนดี) ผมมีตัวอย่างที่เห็นกับตามาเช่นกัน(นานมากล่ะ)� มีพี่สาวน้องสาว 2 คน(ญาติๆ)� พี่คนโตได้รับการปฏิบัติการเลือกคู่แบบดังเดิมในงานปีใหม่ แต่งงานแล้ว� จนถึงปัจจุบันยังไม่เห็น� ทะเลาะกันเลย� แต่กับน้องสาวที่เลือกคู่เอง(เอาแต่ใจหน่อย)แบบคนปัจจุบัน� ณ� ปัจจุบัน� แต่งมาแล้ว� 5 ครั้ง� ยังไม่เจอคนดี� สักคน� เลย 
�	ตัวแปรสำคัญที่หายไปก็คือ� แม่สือ� จึงทำให้สมัยนี้� คนดีไม่เจอคนดี มีผลทำให้� สมัยนี้� อกหัก� และเสียตัวเป็นว่าเล่น เพราะสมัยนี้มีแต่คนหน้าด้าน� หน้าทน� หยาบช้า� ใจกล้าเท่านั้นที่เข้าหาฝ่ายหญิงก่อนโดยไม่รู้สึกอาย 
�	ดังนั้นนี่คือ� สิ่งหนึ่งที่ควร� ฟื้นฟู� (แม่สือ)� (เพราะพ่อแม่สมัยนี้บกพร่องด้วยแหละ) 
ตอนตาย 
�� 	9.4ผู้หญิงม้งจะมีภาระผูกพันธ์แม้จะแต่งงานไปแล้ว� แต่ญาติๆฝั่งของตัวเองก็ยังถือว่าเป็นคนของตน� ไม่ว่าจะอยู่หรือตาย� ญาติๆฝั่งชายจะทำอะไรที่ไม่ดีไม่ควร ไม่ได้เด็ดขาด� ตอนยังอยู่ถ้าฝ่ายชายทำอะไรไม่ดีฝ่ายญาติฝ่ายหญิงก็ดำเนินการถึงที่สุดเช่นกัน 
แม้กระทั่งวันตายก็ยังต้องได้รับการปฏิบัติ� ที่สมเกียรติ� และยิ่งใหญ่สมกับฐานะ� ด้วยการมาร่วมพิธีของญาติฝ่ายชายและญาติฝ่ายหญิง� จึงทำให้งานศพฝ่ายหญิงมักยิ่งใหญ่กว่าฝ่ายชายเสมอ 
***ส่วนคำกล่าวที่ว่าผู้หญิงโดนเอาเปรียบเสมอเวลา� ผู้ใหญ่ม้งตัดสินคดีนั้น� ส่วนใหญ่มีผลมาจากหลายปัจจัยด้วยการ 
��� 		1).ผู้ใหญ่คนที่ตัดสินเป็นคนไม่มีคุณธรรม� ไม่ยุติธรรม 
��� 		2).ปัญหาส่วนใหญ่มักจะเกิดจากผู้หญิงเอาแต่ใจ(คงไม่ต้องอธิบายนะ) 
��� 		3).ปัญหาผู้ชายไม่ดี(สามี)ก็มีส่วน� แต่ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่มักให้ปราณีประณอมกัน� เพื่อลูก� เพื่อครอบครัว� ซึ่งเป็นทางออกที่ดีกว่าการ� ไปแยกครอบครัวคนอื่นออกจากกัน� ซึ่งสำหรับตัวผมเองผมคงทำไม่ได้� เพราะเพียงแค่คำพูดเพียง� คำสองคำ� ทำให้เกิดคนม้าย� ขึ้นมาทันที 2 คน� คือ� พ่อหม้าย� แม่ม้าย� และที่สำคัญกว่า� ต้องมีลูกกำพร้าพ่อ� หรือแม่ทันทีอีก ไม่รู้กี่คน� ต้องมีหลานที่ไม่มีปู่มีย่า� อีกกี่คน� ทำให้ผู้คนรอบข้างต้องเสียใจจากการตัดสินอีกกี่คน� ต้องโดนลูกหลานสาปแช่งอีกกี่ชาติ รวมๆแล้วไม่มีผลดีเลย� ดีเฉพาะตนแต่ไม่ดีกับส่วนรวมเลย� การตัดสินดังกล่าวคงติดตราบบาปตัวผมเองจนวันตายแน่ๆ�� 
****คำกล่าวที่ว่าผู้หญิงเป็นได้แค่คนรับใช้ ประจำบ้าน�� 
�	ผมกลับมองว่านั่นแหละคือสิ่งที่ถูกต้องแล้ว� เพราะนั่นคือ� หน้าที่ของภรรยาที่ดี� หน้าที่ของแม่ที่ดีของลูก� (เหตุมาจากการติดวัฒนธรรมอเมริกาหรือไทย� จากการดูละครมากไป� ทำให้คิดว่าตนเองต้องเหมือนนางเอก� โดยลืมมองความเป็นจริงไป) 
�	มีคนกล่าวไว้ได้ดีมากว่า� การแต่งงานหาใช่จะแต่งกับผู้ชาย� แต่เป็นการแต่งกับครอบครัวของฝ่ายชายทั้งครอบครัว� ถ้าเราคิดว่าไม่มีปัญญาแต่งกับคนทั้งครอบครัวก็ไม่ควรแต่ง� เพราะการต้องการแต่งเฉพาะกับเพียงคนเดียว� ก็เลยมีปัญหาที่ตามมาบ่อยๆคือ� บ้านแตก� แทนที่จะทำให้บ้านเจริญรุ่งเรืองกลับทำให้บ้านแตก� นี่คือผลโดยตรงจากการไม่พิจารณาก่อนแต่งให้รอบคอบ 
�	หากแต่งงานแล้วไม่มีหน้าที่ใดๆเลย� มีหน้าที่เพียงกินกับนอน� ก็คงไม่ต่างกับ� นางบำเรอ� ซึ่งจะมีผลให้ลูกหลานไม่มีแม่ที่ดี� ที่คอยสนับสนุนดูแลให้ความอบอุ่นอยู่เสมอ 
การจะกล่าวหาว่าสามีสบายเกินไม่มีอะไรทำนั้น� ผมมองว่าผิดถนัด(ยกเว้นผัวที่ไม่เอาไหน) ผู้ชายเปรียบเหมือนช้างเท้าหน้า� ผู้หญิงเป็นช้างเท้าหลัง� คนเดินไปข้างหน้ามีหน้าที่เสาะแสวงหาอะไรใหม่ๆอยู่เสมอเพื่อความอยู่รอด� หรือทำงานหยาบๆและหนักๆ� แต่ช้างเท้าหลังมีหน้าเก็บรายละเอียดทุกอย่างให้เรียบร้อยที่สุด� นี่คือ� ระบบการทำงานที่ทั้งโลกเขาใช้กัน�� 
และผมมองอีกว่าผู้ชายต้องทำงานหนักทุกอย่างนอกบ้าน� และในบ้าน� งานแค่ในบ้านซึ่งเป็นงานเบาก็ควรเป็นของผู้หญิงเช่นกัน� แต่ถ้าหากผู้หญิงยุค 2012� (วันโลกแตก)มองอีกว่า� นั้นขอเป็นช้างเท้าหน้า� ผมก็คิดว่าได้นะ� ผมก็ยอมรับ� แต่ถ้าผู้หญิงสามารถไปแบกข้าวสารได้� แบกปูนได้� สร้างบ้านได้� สร้างตึกใบหยกสองได้� เป็นทหารรบกับภาคใต้ได้� สร้างรถถังได้� สร้างกำแพงเมืองจีนได้� สร้างปิรามิดได้� สร้างสะพานได้� สร้างเขื่อนภูมิพลได้ สร้างแท่นขุดเจาะน้ำมันกลางอ่าวไทยได้� ผมจะยอมให้ผู้ชายทั้งโลกเป็นช้างเท้าหลัง� ที่มีหน้าที่เพียงแค่ทำกับข้าว� ดูแลบ้าน� ดูแลลูก� แถมยังยอมเป็นสามีน้อยคนที่ 100 เลยครับ� โดยจะไม่เกี่ยงงอนไม่เถียงแม้เพียงคำเดียว� สั่งอะไรจะยอมทำให้ทุกอย่างทุกสิ่งเลยครับ������ 
�� 	9.5ถึงฝ่ายหญิงจะตายไป� แต่การเซ่นดวงวิญญาณก็ยังคงเป็นลูกหลานของฝ่ายชาย� 
เรียกว่าคนทั้งโคตรของตระกูลแซ่นั้น� ยังต้องกลับสักการะบูชา� ผู้หญิงแซ่อื่นที่เพียงเปลี่ยนแซ่ตอนแต่งเท่านั้นเอง 
9.6� ดังจากได้เห็นในปัจจุบันนี้� ถ้าตระกูลมีปู่และย่าที่เก่ง� ฉลาด 
� มีความรู้จะทำให้ตระกูลนั้นเจริญกว่าตระกูลอื่น� การเลือกผู้หญิงจึงเป็นสิ่งที่ถูกต้อง 
���� 	ดังนั้นคำกล่าว&quot;txhiaj yog koj neej tuag los yog koj dag&quot;� (อยู่ก็คนของคุณตายก็ผีของคุณ)จึงไม่เกินเลยจริงๆ 
� 	10.มีการรับรองด้วยญาติ� ผมมี� 2 เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับบุคคลใกล้ตัวมาเล่าให้ฟัง เป็นเรื่องจริงที่ไม่ต้องอิงนิยาย(เห็นตำตา)� เล่าเพื่อจะได้รู้ว่าทำไมการฉุดจึงมีคุณค่ากว่า� การไม่ฉุด 
���� 	คู่รัก ก. แต่งงานด้วยการฉุดโดยที่ทั้งสองฝ่ายมีความพึงพอใจกันแม้จะเจอกันเพียงแค่ 3 วัน 
���� 	คู่รัก ข. แต่งงานกันด้วย� ความรัก� เต็มใจมากันเอง แม้จะคบกันมานานปี� 
����� 	คู่รัก ก. แต่งงานกันตอนอายุ16-17เนื่องด้วยไม่ค่อยรู้เรื่องยังเด็กอยู่� จึงทำอะไรไม่ค่อยเป็น� มักจะมีปัญหาเสมอ� 
แต่ปัญหามักจะถูกแก้ไปด้วยดีจากญาติเสมอโดยเฉพาะกับคนที่เป็นคนสืบแล้วฉุดนั่นแหละ� เพราะว่าตอนสืบเขากับคุยกับผู้ใหญ่ แล้ว� ตอนฉุดเขาก็ฉุด� ตอนแจ้งเรื่องว่าแต่งก็เขาแจ้ง� ตอนก่อนแต่งผู้ใหญ่เขาคุยกันเพื่อที่จะได้แต่งนั้นเขามักจะสืบว่า� ฝ่ายหญิงดีไหม� ญาติฝ่ายหญิงก็มักจะถามว่าฝ่ายชายดีไหม� เพื่อให้ได้แต่งแล้วเขามักจะอ้างว่าดีหมดแหละ� พอแต่งแล้วมีปัญหาใดๆก็ตามที่จะตามมาฝ่ายพ่อตาแม่ยายมักจะกดดันผ่านญาติผู้ใหญ่คนนั้นเสมอ� แล้วเพื่อด้วยไม่ให้มีปัญหาใดๆตามมาก็ตาม� ญาติผู้ใหญ่มักจะช่วยเต็มที่� ไม่ว่าเรื่องการงาน เรื่องเงิน� เรื่องชีวิต� เรื่องความรู้� ไม่ว่าขาดตกบกพร่องในเรื่องใดมักจะได้รัคำแนะนำที่ดีเสมอ 
และแก้ไขด้วยดี���� พูดง่ายๆคือคนฉุดไปรับปากพ่อตาแม่ยายไว้แล้วว่าจะพาลูกสาวมาดี� มีชีวิตที่ดี� เพราะการฉุดก็ผิดแบบเต็มๆอยู่แล้ว� ไม่ว่าฝ่ายพ่อตาแม่ยายจะว่าเช่นไรก็ตาม� ต้อง� &quot;ครับ&quot;� เท่านั้นไม่งั้นเรื่องใหญ่แน่นอน (ก็เลยแบกภาระที่ฝ่ายพ่อตาแม่ยายฝากฝั่งแบบเต็มเม็ดเต็มหน่วย) อาจจะโดนค่าปรับอีกไม่รู้เท่าไหร่แล้วแต่จะเรียกร้องได้� ดังนั้นทางญาติๆผู้ใหญ่เพื่อไม่ให้เสื่อมเสียเกียรติยศ� ชื่อเสียง เงินทอง ของวงค์ตระกูลแล้ว� จำเป็นต้องสนับสนุนดูแล� คู่รัก ก.ให้ดีที่สุด� แม้ไม่มีเงินสักบาทก็ยังให้ความช่วยเหลือยังเต็มที่� ดูแลดียิ่งกว่าลูกของตัวเองจริงๆเสียอีก� ดูแลมากจนสุดความสามารถเท่าที่จะทำได้ 
�� 	คู่รัก ข. พามากันเองไม่มีผู้ใดรับรอง� รู้เพียงว่า� ฉันรักเธอหมดใจ เธอรักฉันหมดใจ� แต่รักก็คือรัก� มีรักก็ต้องมีหน่าย� มีรักก็ต้องมีเลิก� ช่วงเริ่มต้นแห่งศักราชแห่งรักใหม่ๆ� อะไรก็ดูดีไปหมด� ทำอะไรก็น่าอิจฉาไปหมด� หวานจนไม่รู้จะหวานยังไง�� แต่พอเริ่มหมดศักราชแห่งรัก� ชีวิตกลับผลิกผัน� จากหน้ามือเป็นหลังมือ แม้แต่หม้อ� กะละมัง� ก็ไม่อาจจะอยู่ในบ้านได้อย่างสงบสุข� ด่ากันทะเลาะทุกวัน� แม้ถึงขนาดชักดาบชักมีด(ถ้ามีปืนคงชักเช่นกัน)� แต่สิ่งหนึ่งที่ไม่มีเหมือนคู่รัก ก.เลยคือ� ญาติมิตรสหาย� ไม่มีใคร� แม้แต่คนเดียวที่อยากจะมายุ่งกับ� คู่รักบันลือโลกดังกล่าวเลย� ใครๆก็ไม่อยากดึงปัญหาเข้ามาใส่ตัวให้เครียดไปเปล่าๆๆ� เมื่อความอดทนถึงขีดสุด� บ้านก็แตกสะแหรกขาดไม่มีชิ้นดี� ถึงตอนนั้นญาติๆก็แค่ทำหน้าที่เพียงแค่ผู้ส่งสาร� ส่งลูกสาวแล้วกลับ 
�� 	เห็นความแตกต่างของคู่รัก ก.กับคู่รัก ข.ไหมครับ� จงพิจารณาเอาเองว่าสิ่งไหนดีกว่ากัน� แก้ไขปัญหาได้ตรงจุดกว่ากันกันแน่ครับ 
�� 	11.ผู้หญิงมีค่าตัว� แต่ผู้ชายไม่มีค่าตัว� ค่าตัวบางทีก็ไม่ได้สำคัญมาก� ถ้าสิ่งนั้นทำให้ชีวิตคู่ไม่ราบรื่น� มีเพื่อนบอกว่า� ถ้าได้ผู้หญิงไม่ดี� แต่งค่าตัวโคตรแพงนั้น� คงไม่คุ้มอย่างแน่นอน� ก็พิจารณาเอาเองล่ะกันนะครับ (ก็อยากรู้นะค่าตัวแพงแล้วผู้หญิงมีค่าจริงเหรอ หรือแค่ค่านิยม  โดยไม่ได้มองความจริง)
�� 	12.การฉุดยังสามารถลดปัญหา� การล้างสมองของระบบการศึกษาไทยได้ด้วย(อดีต จีน)� เพราะคนส่วนใหญ่เมื่อแต่งงานมักไม่เรียน� ก็จะเดินออกจากระบบการล้างสมองและล้างวัฒนธรรมของรัฐได้� ก็คือการตัดวงจรการล้างสมองได้ขั้นที่หนึ่ง� 
พอหันกลับมาทำงานที่บ้านก็จะได้เริ่มเรียนวัฒนธรรมตัวเองและเข้าใจจะได้สืบสานเจตนารมณ์ของบรรพชนต่อไป� เพื่อให้ม้งยังคงดำรงอยู่ต่อไปอีกในอนาคต 
ปัญหาที่จะตามมามากมายหากมีการยกเลิกประเพณีการฉุด 
� 	ไม่แน่ใจนะครับ� เท่าที่คิดเอง� แถวเชียงราย พะเยา� แพร่ น่าน รวมถึงลาวด้วยได้มีการยกเลิกประเพณีการฉุดดังกล่าวแล้ว� ซึ่งมีปัญหาบางอย่างที่ติดตามมาด้วย� คือ 
�� 	1.ผู้ชายส่วนใหญ่ไม่มีปัญญา� แต่งงานได้เพราะ� ไม่มีเงินมากพอ� ลองคิดดูวัยเพียงยังไม่ถึง 20 ปีหรือต้นๆ20� จะมีปัญญาที่ไหนหาเงินแสนได้� ส่วนใหญ่ม้งก็จนอยู่แล้ว (ถ้าไม่ค้ายา) การตั้งค่าตัวลูกสาวไว้สูงจึงควรพิจารณาให้ดี� ด้วยผลดังกล่าว� มีผลทำให้วัยรุ่นนับไม่น้อยที่หันไปค้ายาเสพติด พอได้เงินแต่งงานไม่นาน� ก็หม้าย 
�� 	2.การหนีตามกัน� จนพ่อแม่ไม่รู้จะทำยังไง� ทั้งเสื่อมเสียเกียรติชื่อเสียง� บางคนจึงไม่เคยกลับบ้านอีกเลย 
��	3.บางคู่รักต้องช่วยกันทำงานเก็บเงินมาแต่ง� เพียงเพื่อให้พ่อแม่จัดงานให้ถูกต้อง� เก็บเงินทั้งชีวิตให้พ่อแม่ใช้� แล้วก็เริ่มหาเงินใหม่ให้ตัวเอง� พ่อแม่ใจดำมากครับ 
�� 	4.บางคู่ไม่แน่นอนแต่ก็อยู่กินกันนานจน� ไม่รู้ใครเสียเปรียบใคร� ผลสุดท้ายก็เลิกกันไปแบบ� ไม่มีอะไรเป็นค่าตอบแทน� นอกจากความเสียใจ� และช้ำใจ� ไม่มีสิทธิเรียกร้องความถูกต้องชอบธรรมใดๆทั้งสิ้น 
�� 	5.ทำให้บางคู่รักทำผิดขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม ที่ควรจะเป็น คงไม่มีใครที่อยากจะทำผิดศีลธรรมที่ดีงาม แต่หากมันจำเป็นขึ้นมาก็ต้องจำใจ 
�	6.แถมยังทำให้คนรุ่นใหม่ละเลย และไม่ได้เรียนรู้ประเพณีที่ดีงามอีกด้วย 
�� 	ดังนั้นเพียงแค่รื้อฟื้นประเพณีการฉุดและผ่อนได้� และปรับปรุงให้ดีกว่าเดิม��� ผมเชื่อว่าปัญหาดังกล่าวจะหายไปเกือบครึ่ง� ทันที!!!� แถมประเพณีที่ดีงามยังคงอยู่ต่อไป 
*****เสนอแด่ม้งลาว� การเอาประเพณีการฉุดและผ่อนกลับใช้ใหม่� และปรับปรุงให้ดีกว่าเดิม� ผมคิดว่าจะสามารถแก้ปัญหาดังกล่าวได้อย่างตรงจุดอย่างแน่นอน 
��� 	ดังนั้นขอสรุปว่า� ปัญหาต่างๆตั้งแต่ของบรรพบุรุษตั้งแต่� อดีตกาล� จนถึง ณ เวลาปัจจุบัน� ต่อไปในอนาคต� ไม่ว่าปัญหาระดับโลก� ระดับประเทศ� ระดับชาติ� ระดับเมือง,ชุมชน� หรือระดับแค่คนในครอบครัว(ของม้ง)� สามารถแก้ไขปัญหาโลกแตกทั้งหลายแหละบนโลกนี้ ได้ด้วยกลยุทธ์เพียงตัวเดียว� ด้วยวิทยายุทธแค่ท่าเดียว� คือ� ฉุด� แค่กระบวนท่าแค่ท่าเดียวสามารถหยุดโลกทั้งใบได้� ไม่ว่าจีน ไทย สหรัฐอเมริกาต้องยอมสยบ เพราะเพียงแค่� กระบวนยุทธ์แค่ท่าเดียว!!!� เห็นจะมีแต่ผู้หญิงม้งไทยสมัย2012(วันโลกแตก)เท่านั้นที่เห็นว่าไม่ดี(ก็จริงอย่างเขาว่านะ) 
��� 	และที่สำคัญคือกลยุทธ์ดังกล่าวไม่ใช่มาตรกันตอบโต้ที่จะนองไปด้วยเลือด� เหมือนกลยุทธ์ที่ทั่วโลกใช้กัน� แต่เป็นเพียงมาตรการป้องกันเท่านั้น� จึงไม่มีการขัดแย้งถึงขั้นต้องรบราฆ่าฟันกัน และยังคงรักษาทุกชีวิตบนโลกนี้� ให้พบกับสันติสุข� สงบ ร่มเย็นแบบฉบับม้งๆต่อไป 
�� 	นี่คือสิ่งธรรมดาแต่ไม่ธรรมดา� นี่คือกระบวนยุทธ์ที่สุดยอดของสุดยอดเท่าที่โลกนี้จะหาได้� และจงภูมิใจผู้คิดค้นกลยุทธ์ดังกล่าวนี้คือ บรรพชนม้ง� ไม่ว่าคนบุคคลผู้คิดค้นคือใคร� แต่คนผู้นั้นควรที่จะได้รับสักการะบูชาเยี่ยมเทพเจ้า แห่งม้ง� ที่ปกปัดรักษาม้งตลอดมาทุกยุคทุกสมัย (หรือควรได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพประจำปีนี้นะ� อิอิ) 
�� 	ข้อเสีย� เพียงอย่างเดียวคือ� กลยุทธ์ดังกล่าวได้&quot;แช่แข็ง&quot;วัฒนธรรมม้งมานานนับพันปีไม่มีการพัฒนาเลย� แต่ก็ดีกว่าให้ม้งสูญสิ้นครับ 
................................... 
บทสวดแต่งงาน 
�� มีคนกล่าวว่ากันว่า� &quot;ถ้ามีบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่สามรถแปลบทสวดดังกล่าวได้ให้เราฟังที่ละข้อจะทำให้� คนที่แต่งงานกับไม่มีทางเลิกกันเลยในชาตินี้&quot;� จะจริงเท็จแท้ประการใดก็คงต้องให้คนรุ่นใหม่ไปศึกษาแล้วแปลให้กันฟังแล้วล่ะครับ 
...................................... 
งานศพ 
ในโลกนี้ไม่มีงานศพที่ไหนที่ละเอียดเท่า� งานศพของม้งอีกแล้ว� เอาเท่าที่ผมทราบนะครับ� งานศพของม้งละเอียดแม้กระทั่ง เมื่อคนสิ้นลม� เมื่อเห็นว่าไม่อาจฝื้นแล้ว� ก็จะยิงปืน 3 นัดให้ผู้คนรับรู้� เพื่อให้ผู้คนมาดูและช่วยกันจัดงาน� 
� 	แล้วก็จะทำพิธีบอกว่าตายทันทีว่า� &quot;คุณตายแล้ว&quot; เพื่อไม่ให้ผู้ตายต้องมา งง งง ว่าตายจริงหรือเปล่า� หรือแค่ฝันไป� หรือแค่วิญญาณออกจากร่าง� หรือว่าทำไมคนอื่นถึงไม่เห็นเรา� และยังมีพิธีบอกเส้นทางกลับสวรรค์ให้คนตายไปหาจุดกำเนิดใหม่� หรือเดินทางกลับไปหาบรรพชนได้� หรือหาสวรรค์เจอ� และยังมีพิธีบอกสารจากพ่อ� และพรจากพ่อ ด้วย 
เส้นทางสู่สวรรค์ 
�� 	กระบวนการส่งคนตาย สู่สวรรค์(น่าจะใช่นะ อิอิ)จะไล่เรียงลำดับการอพยพของม้ง เริ่มต้นจากจุดพักอาศัยปัจจุบัน(จุดที่เราตาย)ย้อนกลับเรียงลำดับเรื่อยๆจนถึงจุดที่เรากำเนิด� หลังจากนั้นจากเรียงลำดับกลับอพยพของบรรพบุรุษ� ผมก็ไม่รู้จากไหนไปบ้าง แต่ที่แน่ๆ มีแม่น้ำแยงซีเกียง(แม่น้ำเขียวหรือน้ำเงิน)แม่น้ำหวงโฮ(แม่น้ำเหลือง)และทะเลทรายซาฮาร่า และยังมีต่อไปอีก� ซึ่งก็ไม่รู้ว่าไปถึงไหน� แต่ที่แน่ๆจากที่ผมคิดแล้วน่าจะเรียงไปจนถึงจุดที่เขาเรียกกันว่า� สวนเอเดน� ที่พระเจ้าสร้างมนุษย์ขึ้นตามแบบฉบับของศาสนาคริสต์� 
ดังนั้นการที่จะบอกว่าม้งไม่ได้ขึ้นสวรรค์จึงเป็นสิ่งที่ไม่ใช่อย่างแน่นอน� บางทีม้งอาจจะรู้ตัวว่าไม่มีบุญบารมีมากพอที่จะสามารถขึ้นสวรรค์ได้หรือเทวดามารับได้� แต่ม้งก็รู้ว่าประตูสู่สวรรค์อยู่ตรงไหน� ดังนั้นการเรียงลำดับเหตุการณ์เพื่อเข้าสู่ประตูแห่งสวรรค์(ถึงหน้าประตูแห่งสวรรค์แล้วพระเจ้าคงไม่ใจดำขนาดไม่เปิดรับหรอกมั้ง เนอะ) 
�	การเรียงลำดับเหตุการณ์ดังกล่าวยังแฝงด้วยประวัติศาสตร์การอพยพหลายพันปีของม้งด้วย� ซึ่งถือว่าเป็นสิ่งที่มีคุณค่ามากที่สุดอย่างหนึ่งที่ควรเก็บรักษาเป็นอย่างดีเลยทีเดียวครับ 
บทสวดสารจากพ่อในงานศพ� หรือtxwv zaiv 
� ทำไมต้องทำพิธีสารจากพ่อด้วย ชาติไหนเขาก็ไม่ทำกัน แต่ทำไมม้งถึงทำ� เพราะ� คนบางคน ตายโดยไม่อยากตาย� คนบางคนตายโดยไม่ได้ตั้งใจ� คนบางคนตายโดยยังมีหวง หวงลูก หวงหลาน หวงภรรยา หวงงานที่ยังไม่เสร็จ หรือยังติดค้างบางอย่างกับคนบางคน�� หรืออยากบอกบางอย่างกับลูกหลานภรรยา� แต่บอกไม่ได้ไม่มีโอกาส 
�� 	ดังนั้นทางออกของเรื่องนี้ก็คือ ต้องหาคนบอกแทน� ซึ่งบทสวดดังกล่าวนั้น� เท่าที่เคยฟังดูแล้วนั้น� ละเอียดมากและเป็น&quot;อมตะ&quot;ใช้ได้กับทุกคน� บอกทุกอย่างของการดำเนินชีวิต(บอกลูกหลาน)บอกทุกความรู้สึกของการจากลา��� การให้ลูกหลานผู้อยู่ข้างหลังจงเข้มแข็ง� มีบทหนึ่งที่ฟังแล้วน้ำตาต้องไหลทุกคน�� คือ การจำใจจาก และบทกินข้าวมื้อสุดท้ายกับลูกหลาน� อีกมากมายหลายบทที่ผมก็ฟังไม่รู้เรื่องอยู่ดี(ความรู้ยังน้อยนิด� ใครรู้ช่วยแบ่งปันด้วยนะครับ) 
�� 	หลังจากนั้นตามด้วยบท� อวยพร� แบ่งบุญ แบ่งกุศล� แบ่งบารมี� อวยพรให้ลูกหลานอยู่เย็นเป็นสุข 
�� 	ด้วยวิธีการดังกล่าว� ลองคิดดูนะครับ� ถ้าเราตายแล้ว� มีคนบอกให้ทุกอย่างทุกสิ่งที่เราอย่าบอกไม่ว่ากับคนรัก� กับญาติพี่น้อง� หรือใครๆ� แม้แต่วิธีทัมใจ� และให้ผู้ที่ยังอยู่จงดำเนินชีวิตต่อไป� แถมยังบอกเส้นทางเดินสู่สวรรค์ให้อีก� ผมคงดีใจมากที่สุดแล้ว� และนี่คือสิ่งที่ดีที่สุดเท่าที่สามารถทำได้� ด้วยปัจจัยที่จำกัด�� ผมคงตายได้อย่าง� &quot;สงบ&quot; &quot;จากไปอย่างไม่มีหวงอีก&quot;�� 
�� 	ถึงแม้โลกหน้าจะมีจริงหรือไม่ก็สำคัญ� แต่ที่สำคัญ� เรา(คนอยู่)ได้ทำหน้าที่อย่างดีที่สุดแล้ว� &quot;ให้ทั้งคนอยู่และคนตายได้จากกันอย่างสงบที่สุด&quot; 
�แล้วคุณจะเลือกตายแบบไหน? 
���� 	แบบพุทธ� ที่ไม่ได้ต้องการให้ใครตกนรกหรือขึ้นสวรรค์� สอนแต่ให้นิพพาน� ซึ่งใช่ว่าจะนิพพานกันได้ทุกคน� คนกิเลสหนาย่อมเป็นไปไม่ได้อยู่แล้วโดยเฉพาะคนสมัยนี้� จึงไม่ต้องแปลกใจถ้า� &quot;เมืองไทยมีผีเยอะ&quot;เพราะไม่มีที่ไป(ไม่ได้บอกทางขึ้นสวรรค์)� 
ต้องรอแต่บุญกุศลทั้งของตนเองและการทำบุญไปให้� ถ้าผลบุญมากพอก็ขึ้นสวรรค์� เลวพอก็ตกนรก� แต่คนครึ่งๆกลางก็เป็มสัมภเวสี� พเนจรต่อไป��� ยิ่งตายแล้วมีหวง(แถมไม่มีใครบอกแทนด้วย)ยิ่งไม่ไปผุดเกิด� จะยังคงวนเวียนอยู่กับสิ่งที่ยังหวงอยู่ต่อไป 
��� 	แบบคริสต์� (ไม่ค่อยรู้น่ะ� ถ้ารู้ช่วยแบ่งปัน)� ถ้าไม่เชื่อพระเจ้าแบบสนิทใจ� ทูตสวรรค์คงไม่มารับหรอก�� 
��� 	แบบม้ง�� มีคนบอกแถมทุกสิ่งที่อยากบอกทำให้หมดหวง� มีคนเตืนสติให้เรารู้ว่าเราตายแล้ว� เราควรไปไหน� ที่ไหนที่ควรไปที่ไหนที่ควรอยู่ 
จงเลือกเอา!!!!!!! 

สุสานหรือที่ฝัง 
�� 	นี่มีส่วนสำคัญอย่างมากสำหรับคนอยู่และคนตาย� ถ้าได้หาที่ฝังที่ดี(ตามหลักโฮงสุ้ย� ไม่ค่อยรู้เอาเท่าที่รู้นะ� ใครรู้ขอกราบเป็นอาจารย์) 
�� 	1.สำหรับคนอยู่�� จะทำให้ลูกหลานมั่งมี� สุขภาพดี รุ่งเรืองด้วย อำนาจ ลาภ ยศ สรรเสริญ�� 
�� 	2.สำหรับคนตาย� ด้วยบุญกุศลบารมีที่มาแต่เดิม� ถูกเสริมด้วยอำนาจแห่งธาตุ� ดิน� น้ำ� ลม� ไฟ� ทำให้จิตที่มีพลังแต่เดิมนั้นมีพลังมากยิ่งขึ้น� จึงไม่ต้องแปลกใจที่ผีบางตัว� จะเฮี้ยนเป็นพิเศษ� เพราะได้ที่ดี� แต่ถ้าผีดีรู้จักคิด� จะบันดาลให้ตาม� ข้อ 1. แหละครับ�� 
�	และตรงนี้นี่เองม้งได้กำหนดใช้กลยุทธ์เรียกว่า เหนือโลกทั้งสาม� ที่จะทำให้ม้งยังคงอยู่ตราบจนนิรันดร์� แม้จะเหลือม้งเพียงคนเดียวบนโลกนี้ม้งก็จะยังคงเฟื่องฟูต่อไป� เมื่อม้งไม่สามารถรบชนะบนพื้นโลกได้� ก็ต้องรบให้ชนะทั้งสวรรค์� และนรก� เพื่อการแหกกฎแห่งสวรรค์เพียงเพื่อให้ม้งยังคงอยู่ต่อไป� กลยุทธ์นี้ต้องขออภัยที่ความรู้น้อยเกินไปจึงไม่สามารถอธิบายได้มากไปกว่านี้� เพราะคือสิ่งที่เหนือโลก� และที่สำคัญกลยุทธ์นี้ผมเพียงแค่คิดไปเอง� จะจริงหรือไม่นั้นต้องศึกษาค้นคว้าต่อไป 
�	แต่เป็นสิ่งที่ค่อนข้างแน่นอนเกือบร้อยเปอร์เซ็นแล้วว่า� ม้งแหกกฏสวรรค์ได้ทุกข้อยกเว้น� กฎแห่งธรรมชาติเท่านั้นที่ฝืนไม่ได้� ม้งสามารถทำให้คนไม่ใช่เนื้อคู่อยู่ด้วยกันได้อย่างผาสุก� ทำให้คนสิ้นอายุขัยอยู่ต่อไปอีกร้อยปีได้� สามารถทำให้กรรมหนักเป็นกรรมเบาได้� ที่ฮาที่สุดคือม้งสามารถให้� หมู หมา กา ไก่ รับเคราะห์แทนได้ด้วย 
� 	ที่สำคัญสามารถปิดตาสวรรค์ได้ด้วย� แต่ก็อย่างว่าสิ่งเหล่านี้คือสิ่งที่เหนือโลกคงจะอธิบายไว้เพียงเท่านี้ครับ 
........................... 
ผีม้ง 
�� 	เมื่อก่อนไม่เข้าใจว่าทำไม� ม้งถึงไม่มี� คำว่า� เทพ� หรือมาร หรือเทวดา� หรือซาตาน� ไม่ใช่ว่าม้งไม่รู้จักสวรรค์และนรกหรอกนะ� แต่เป็นเพราะม้งเรียกสิ่งที่มองไม่เห็น� ทุกๆสิ่งไม่ว่าเทพหรือซาตาน� ด้วยคำเดียวว่า&quot;dab&quot;หรือ ตร๊ำ หรือผี� เพียงคำเดียวเหมารวมทั้งหมด� เพราะถึงจะเป็นเทวดา� ก็เป็นเพียงจิต(จิตดี)� เป็นซาตาน� ก็เป็นเพียงจิต(จิตชั่ว)� ทั้งสองสิ่งก็คือสิ่งเดียวกัน(จิต)� ซึ่งม้งไม่ได้แยกว่าดีหรือชั่ว� คงเป็นเพราะม้งมีปัญญาส่งขึ้นสวรรค์ทั้งหมด� (ถ้าใครแจ้งชัดในเรื่องนี้ก็ช่วยแบ่งปันด้วยนะครับ) ม้งจึงใช้เพียงแค่คำเดียว� เพราะผีสางเทวดาหน้าไหนม้งไม่ได้แคร์� เพราะไม่ได้พึ่งบารมีของเขา� ม้งพึ่งพาแต่บุญบารมีของพระโพธิสัตว์บางองค์&quot;สือก๊ะ กับก๊ะยิ๊ง&quot;� กับเหล่าบรรพบุรุษเท่านั้น 
ศาสนาม้ง 
�� 	จะมีศาสนาใดจะน่าสรรเสริญเคารพบูชาเท่าศาสนาม้งนี้อีก(อย่าเพิ่งเถียงนะครับ� อ่านให้จบก่อน) 
������ 	ศาสนาคริสต์� มีพระเจ้า�� มีพระเยซู ก็น่ายกย่องสรรเสริญเช่นกัน�� มีคำสอนที่ดี� สอนให้เราเป็นคนดี� ซึ่งก็ได้ชื่อว่าเป็นพ่อของทุกคน 
������ 	ศาสนาพุทธ� มีพระพุทธเจ้า� ก็เช่นกันก็ได้ชื่อว่าเป็นพ่อของชาวพุทธ� ก็มีคำสอนที่ดี� สอนคนให้ทำดี� สอนจิตให้หลุดพ้นจากความทุกข์� ก็เป็นพ่อที่น่าสรรเสริญเช่นกัน 
����� 	ศาสนาม้ง� ก็มีพ่อเช่นกัน� แถมมีแม่ เพิ่มมาอีกต่างหาก สอนเราตั้งแต่เราเพิ่งเกิด� จนโต� จนแก่� จนตาย� ตายแล้วก็ยังกลับมาสอนอีก� พ่อกับแม่ที่คอยช่วยเราทุกๆเรื่อง� ส่งเสริมด้วยตัวเงินนับล้านๆบาท� และข่าวสุกรวมแล้วนับล้านๆตัน 
ให้ความสุขความอบอุ่น นับครั้งไม่ถ้วน(ทุกครั้งที่เห็นหน้า)� ให้การเรียนการศึกษาจนเราอ่านออกเขียนได้� จนยังไม่พอยังสอนสิ่งดีๆเพื่อให้เราเป็นคนดีอีก� คอยปกป้องดูแลยิ่งกว่าชีวิตของตัวเอง� รักเรามากกว่าสิ่งไหนๆใดๆบนโลกนี้� (ต่อให้เอาโลกทั้งใบมาแลกก็ยังไม่ยอม)
� 	แม้ตัวตายก็ยังไม่ไปผุดไปเกิดยังตามดูแลจนกว่าเราจะเป็นผู้เป็นคนกับเขา� ยามอยู่ไม่ว่าในยามหิวข้าว� ท่านจะทำกับข้าวให้� ในยามไม่สบายท่านจะยังคอยดูแลหาสมุนไพรมารักษา(แม้ตายแล้วก็ยังมาบอกสมุนไพรเสมอ)เสื้อผ้าไม่มีปีไหนๆ ที่พ่อกับแม่จะยอมให้เราน้อยหน้าใคร� มีเสื้อมีผ้าใหม่ๆให้เสมอ� บ้านที่จะอยู่ก็สร้างสุดๆความสามารถเพียงเพื่อให้เรานอนหลับฝันดี� พระเจ้าในบ้านที่คอยบันดานให้ทุกสิ่ง(นะใช่ไหม� ลูกๆเทวดา) 
พระเจ้า ในบ้านที่ดูแลเรามากกว่าตัวเอง� ไม่หวงว่าตัวเองจะเหน็ดเหนื่อย� จะซูด จะซีด� จะผ่อม� แม้เงินไม่มีสักบาท� ก็ยังไปเชื่อ� ไปยืม� ไปขอ� เพื่อให้ลูกเทวดาทั้งหลายได้มีความสุข�� 
พ่อกับแม่จึงควรเป็น� &quot;พระเจ้าประจำบ้าน&quot;� ที่ทุกคนควรเคารพศรัทธาและบูชายิ่งกว่าชีวิต� ควรอุทิศชีวิตเพื่อให้ท่านมีความสุข� ด้วยการ� &quot;แค่เป็นคนดี&quot; 
������ 	ดังนั้น� นี่จึงเป็นศาสนาของม้งแล� ที่ต้องเคารพ  บรรพบุรุษ� โดยเฉพาะพ่อแม่� ที่ลูกควรที่จะยึดถือปฎิบัติต่อไป 
�	นี่คือสิ่งเดียวที่ศาสนาอื่นไม่มี� ศาสนาแห่งม้งเท่านั้นที่ทำได้ เห็นผลได้� และไม่จำกัดกาล(เวลา) 

ศาสนาคริสต์�� 
�� 	ผมก็ไม่ได้เข้าใจสักเท่าไหร่นัก� แต่ก็รู้ว่าเป็นศาสนาสากลศาสนาหนึ่งที่มีผู้คนเคารพและศรัทธาเป็นอย่างมาก� ผู้คนโดยเฉพาะม้ง� ที่เข้าสู่ศาสนานี้มักจะเป็นคนดีที่หาได้ยากยิ่ง� โดยส่วนตัวแล้วมีความประทับใจหลายๆคนหลายๆท่าน 
ศาสนานี้เป็นส่วนเติมเต็มในสิ่งที่� ตลอดหลายพันปี� ที่ม้งไม่เคยมี� หรือไม่เคยดีเท่านี้มาก่อน� ดีเกินกว่าที่เราๆท่านพึงปรารถนา� พึงอยากได้� อยากมี 
���� 	แต่ก็ต้องขอ&quot;ค้าน&quot;ในบางสิ่งที่ทำให้� &quot;ม้ง&quot;� กลายเป็นคนที่ไม่ใช่ &quot;ม้ง&quot; อีกต่อไปลืมแม้กระทั่งว่า� ขนบธรรมเนียมวัฒนธรรมของตัวเอง(ม้ง)นั้นเป็นเช่นไร� ซึ่งก็ไม่ต่างจาก� ระบบการ� &quot;ล้างสมอง &quot;ในขั้นต้นที่ได้กล่าวมา 
����� 	ท่านบาทหลวงทุกท่านและผู้ที่นับถือศาสนาคริสต์ที่เป็นม้งครับ� ผมไม่ได้ขอมากหรอกครับ� 
เพราะสิ่งที่ทุกท่านได้ทำนั้นดีที่สุดที่สุดแล้วเกินกว่าที่ผมต้องการเสียอีก� แต่ผมขอเพียงแค่ว่า� &quot;หันมา� สนับสนุน� หรือส่งเสริม� ให้ความรู้� ขนบธรรมเนียมม้งบ้างก็พอครับ&quot;� เพื่อไม่ให้ม้งต้องสูญสิ้นเพราะระบบล้างสมอง(เพราะท่านก็มีโรงเรียนคริสต์เอาไว้ล้างสมองม้งตัวน้อยทั้งหลายเช่นกัน  แถมมีกิจกรรมล้างสมองแทบทุกสัปดาห์(ไม่ได้ว่าเพราะสร้างคนดี น่าสรรเสริญออก)ที่ท่านๆใช้อยู่� โปรดเอาความรู้ของม้งไปเผยแพร่ให้ม้งรุ่นหลังได้รับรู้ได้เข้าใจด้วยนะครับ� อย่างที่ท่านๆได้ทำกับการ� เผยแพร่ตัวเขียนม้ง(ตัวเขียนอังกฤษหรือโรมัน)ได้ดังกระฉ่องโลกจนม้งทั้งโลกได้ใช้ภาษาสื่อสารถึงกันทุกวันนี้� นับว่าน่ายกย่องสรรเสริญแล้วครับ 
.............................................. 
บทเพลง 
�� เพลงที่น่าฟังคือเพลงที่เสนาะหู คล้องจอง เพลงที่ไพเราะคือเพลงที่มีเสียงดนตรีที่เสนาะหูเข้าถึงใจ� เพลงที่สุดยอดคือเพลงที่มีทั้งเนื้อหาและดนตรีที่สุดยอดเกินบรรยาย� แต่สุดยอดของสุดยอดคือบทเพลงที่แสนธรรมดาแต่ไม่ธรรมดา� คือมีทั้งเนื้อหาที่เสนาะหูไพเราะและดนตรีที่น่าฟัง� ฟังแล้วประทับใจเกินบรรยาย� บางคนน้ำตาร่วงโดยไม่รู้ตัว� แถมที่สำคัญกว่านั้น� คือเพลงที่สุดยอดแต่ไร้ซึ่งเสียงดนตรี� และนี่คือบทเพลงที่สุดยอดของสุดยอด 
บทเพลงดังกล่าวก็คือ kwvtxiaj(กึ๊อเซี๊ยะ) นี่ก็คืออีกสิ่งที่สุดยอดของม้ง ที่หลายคน มองเห็นเป็นเรื่องธรรมดาและโบราญโคตร� แต่ถึงกระนั้นผมก็มองว่านี่คือสิ่ง� อัศจรรย์� ที่บทเพลงเพียงบทเดียวที่สามารถทำหน้าที่ทั้ง 2 อย่างได้พร้อมกัน คือทั้งเสนาะหูและมีทำนองดนตรีที่น่าฟัง� โดยใช้คนเพียงคนเดียว� เข้าคอนเซ็ป� &quot; 2 in 1&quot; ผมยังเชื่อมั่นวัฏจักรดังกล่าวจะย้อนกลับมาในอนาคตอันใกล้นี้ ต้องมีสุดยอดนักประพันธ์เพลงที่ประพันธ์เพลงที่มีทำนองเสนาะแม้เพียงอ่านก็น่าฟังเหมือนมีเสียงดนตรีประกอบอยู่ในตัว� เมื่อได้ฟังก็จะตราตรึง� สามารถมีอารมณ์ครึ้งเคลงได้แม้ไร้เสียงดนตรี 
............................................
ดนตรี 
�� 	ซึ่งก็ไม่ต่างจากที่ได้อธิบายเรื่องบทเพลงมาแล้ว� คือดนตรีที่น่าฟังคือดนตรีที่เสนาะหู� ดนตรีที่ตราตรึงคือเสียงดนตรีที่มีเสียงคนร้อง�� 
ดนตรีที่สุดยอดคือดนตรีที่สามารถบรรเลงได้สุดยอดประกอบกับคนร้องที่มีเสียงสุดยอด� แต่ดนตรีที่สุดยอดของสุดยอดคือดนตรีที่ไม่จำเป็นต้องมีเสียงเพลง(คนร้อง)เรียกว่า&quot; 2 in 1&quot; ก็สามารถเข้าใจ�� ไม่จำเป็นต้องมีคนเล่นเกิน 1 คน 
เพียงผู้เล่นเพียงคนเดียวสามารถบรรเลงเพลงที่สุดยอดและเรื่องราวของเพลงที่สุดยอดได้ เรียกว่า&quot; 2 in 1&quot; โดยสามารถใช้เสียงดนตรีแทนภาษาพูดได้� 
ซึ่งทุกคนก็รู้ดีว่าเวลาที่ผู้ใหญ่ฟังเสียงดนตรีเฉยๆสามารถตีความเป็นเรื่องราวที่คนเล่นดนตรีสือมาได้� บางคนถึงกับร้องให้� เพราะเพียงได้ตีความจากเสียงดนตรี� และนี่ก็คืออีกสิ่งที่� &quot;สุดยอดของสุดยอดดนตรีของม้ง&quot;� คือความอัศจรรย์ที่ผมทึ่งมาตลอด 
.............................................
การกินข้าว� 
�� 	การกินข้าวแบบ ม้งๆหลายๆคนอาจมองว่าเป็นการกินข้าวที่ไม่ถูกสุขลักษณะ� แต่ในความสามัญบ้านนอก� ดังกล่าวผมกลับมองเห็นสิ่งที่มหัศจรรย์ในการกินข้าวของม้ง� คือการกินข้าวแบบม้งนั้นแบบดั้งเดิมนั้นกินคาหม้อต้มเลย 
ลักษณะดังกล่าวมีข้อดีคือ�� 
� 	1.no ช้อนกลาง แต่มีประสิทธิภาพพอๆกับการใช้ช้อนกลาง� เพราะอาหารร้อนอยู่ตลอดเวลาด้วยความร้อนดังกล่าวสามารถกำชับเชื้อโรคบางชนิดได้� โรคบางชนิดที่เขาประกาศกันโคร่มๆให้ใช้ช้อนกลาง 
แต่ม้งมีวิธีแก้ที่เจ๋งและเปี่ยมด้วยประสิทธิภาพ� ช้อนกลางจึงไม่มีความจำเป็นอีกต่อไป���� 
� 	2.อุณหภูมิ� เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เพราะอาศัยอยู่บนพื้นที่สูง� อากาศจึงค่อนข้างหนาว ยิ่งหน้าหนาวไม่ต้องพูดถึง� การกินในหม้อร้อนๆ จึงช่วยให้ตลอดระยะเวลากินข้าวอย่างน้อย� 30 นาที อาหารยังคงอุ่นอยู่ 
� 	3.อาหารร้อนตลอดเวลาที่กินอาหารทำให้รสชาติของอาหารไม่เปลี่ยนไป� เรียกว่าอร่อย นั่นแหละ� คงไม่มีใครที่ไหนว่าอาหารเย็นอร่อยนะ 
� 	4.และเนื่องจากในอดีต� และในปัจจุบันม้งใช้น้ำมันหมู� ซึ่งน้ำมันหมูนี้ทำให้ไขมันแข็งตัวเร็วเมื่อเจออากาศเย็น ทำให้อาหารไม่อร่อย� และยังมีผลดีเมื่อต้องการกินใหม่� จำเป็นต้องอุ่นทุกครั้งไปเพื่อให้ไขมันละลายอาหารจะได้อร่อย� และจะได้ฆ่าเชื้อโรคไปในตัวด้วย 
� 	5.สะดวกรวดเร็ว� แต่เปี่ยมด้วยคุณภาพ� ยิ่งถ้าคุณภาพชีวิตของคุณไม่ใช่ระดับที่ดี� คุณไม่ควรเปลี่ยนเด็ดขาด เพราะการกินแบบนี้ลดภาระป้องกันการติดเชื้อโรคต่างๆที่ติดต่อการการกินข้าวได้อย่างดีเยี่ยมเลย 
สรุป� เรียกได้ว่าอุปสรรคในการกินข้าวดังกล่าว� ทั้ง 5 ข้อ� สามารถ� กำจัด� ได้ด้วยกลยุทธ์ที่ง่ายแสนง่ายและธรรมดาสุดๆ เพียงแค่� ยก และก็วาง 55 
สุกี้� หมูกระทะ� จิ้มจุ่ม� หมูจุ่ม�� อาหารชื่อดังกล่าวมีกันแทบทุกตรอกและซอกซอยของเมืองไทย(ไม่รู้เมืองนอกมีเยอะไหมแต่ที่แน่ๆมีอย่างแน่นอน)ทุกคนเคยสังเกตไหมว่าการกินดังกล่าว� เหมือนกินของม้งมาก 
ต้มเนื้อจิ้มน้ำพริก� ต้มผักจิ้มน้ำพริก� ต้มซุป ไม่ต่างเลยใช่ไหมล่ะครับ� ซึ่งการกินดังกล่าวได้รับการยืนยันแล้วว่ามีต้นกำเนิดจากจีน� ซึ่งก็รับการพัฒนาจากการกินข้าวแบบม้งๆนี่แหละ�� 
.
ยาสมุนไพรและยาพิษ 
�	เป็นสิ่งที่ไม่น่าเชื่อแต่ก็ต้องเชื่อเพียงบางตัวยาสามารถรักษาโรคในปัจจุบันได้ชะงัด อย่าง� อัศจรรย์� ซึ่งบางตัวยาของม้งได้รับการยอมรับจากคนไทยว่ามีคุณภาพมากจนบางชนิด� มีการซื้อขายกันมากจน แทบจะพลิกแผ่นดินหา 
�� 	ส่วนเรื่องของยาพิษนั้น� ม้งยังคงคุมความลับของของสุดยอดยาพิษที่ ที่ไร้สี ไร้กลิ่น ไร้รส ที่คนส่วนใหญ่ตายแบบไม่รู้ตัว� โดยที่ดารานักร้องม้งบางคน� และคนบางคนก็ตกเป็นเหยื่อไปแล้ว ด้วยเหตุผลใดไม่ทราบ 
	มีเรื่องเล่าว่า  ในยุคหนึ่ง(ไม่รู้ยุคไหน) สงครามระหว่าง ม้งกับศัตรู  ต้องเผชิญหน้ากัน  ม้งได้ใช้ยาพิษชนิดนี้อาบดาบและธนู  ทำให้ฝ่ายศัตรูล้มตายเป็นจำนวนมาก  เพราะม้งโดนธนู โดนดาบฟัน  ม้งก็มียารักษาอยู่  แต่ฝ่ายตรงข้ามแค่โดนแค่ยาพิษแค่ครั้งเดียวก็ตาย  ทำให้ฝ่ายศัตรูกลัวมากเพราะบางคนโดนแค่นิดเดียวก็ตาย  โดยเต็มๆก็ตาม  ไม่มียาแก้ด้วย  เรียกว่า  ตายสิ้น  
ด้วยตัวยาที่ค่อนข้างมีคุณภาพและอันตรายมาก จึงไม่มีการถ่ายทอดให้ใครง่ายๆ� 
กล่าวกันว่าหากตกอยู่ในมือคนดีก็จะช่วยคนได้มากมายหลายร้อยหลายพันคน� แต่ถ้าคนที่ได้รับการถ่ายทอดนั้นเป็นคนไม่ดีจะมีคนดี ตายนับร้อยนับพันเช่นกัน 
และโดยเฉพาะม้งส่วนใหญ่เป็นคนขี้น้อยใจ� โดยเฉพาะผู้หญิงในยุคก่อนมักจะฆ่าตัวตายด้วยยาพิษดังกล่าว� และโดยเฉพาะตัวยาที่เรียกว่า� กินแล้วตายเมื่อกินครบ3ใบ ก็เลยทำให้ผู้หลักผู้ใหญ่ที่รู้ตัวยาแทบจะไม่ปริปากบอกใครๆเลยถ้าไม่จำเป็น(โดยเฉพาะผู้หญิง)� แถมบางทีการอพยพของม้งก็เป็นเพียงเพราะหนีจากตัวยาเท่านั้นเอง(คุณย่าเล่าให้ฟัง) 
�� 	และนี่คือสุดยอดของสุดยอดอีกอย่างหนึ่งที่เราควรจะภูมิใจและอนุรักษ์ต่อไป 
...........................................
กฎหมายจารีตประเพณีม้ง
	เมื่อก่อนก็ไม่เข้าใจว่าทำไมเวลาม้งจะตัดสินคดีอะไรสักคดี ต้องโยนเรื่องราวที่ผ่านมานานไม่รู้กี่รุ่นกี่ปี  ตั้งแต่เรายังไม่เกิด แต่พอเราได้เรียนวิชาสังคม อาจารย์บอกว่าประเทศไทยใช้กฎหมายที่มีบทบัญญัติขึ้นตามรัฐมนูญ   แต่กฏหมายอังกฤษเป็นประเทศเดียวในโลกที่กฎหมายจารีตประเพณี (เท่าที่จำได้นะ)  อ้าว!!!  ผมก็งงตั้งนาน เจ้ากฎหมายจารีตประเพณี  นั้นเป็นยังไงทำไม ประเทศที่เรียกได้ว่า  มหาอำนาจ เรียกว่า  เมืองผู้ดี  เขาถึงใช้กฎหมายดังกล่าว  พอเริ่มศึกษาดูก็ถึงบางอ้อ อ๋อ คือกฎหมายที่ไม่มีบทบัญญัติใดๆทั้งสิ้นแต่ใช้  ความชอบธรรม  ความเห็นของส่วนรวมว่า  และโดยอ้างอิงจากคดีในอดีตที่เคยตัดสินไปแล้ว  ถ้ามีความเหมือนกันกับคดีในอดีตก็ให้ตัดสินคำเดียวกันกับคำตัดสินในอดีต  แต่ถ้ามีอะไรที่แตกต่างขึ้นมา  หรือมีความเหมือนหรือคล้ายคลึงกับคดีใดคดีหนึ่งก็ให้เอาคดีที่ใกล้เคียงเข้าร่วมพิจารณาด้วย  แถมข้อดีของการตัดสินคดีแบบอังกฤษคือ  เขามองด้วยว่าคนส่วนรวมจะเห็นชอบไหม  จึงตัดสินคดีนั้น
รู้สึกว่าปัจจุบันนี้(แค่รู้สึกนะเท่าที่อ่านข่าวต่างประเทศดู)  มีการให้ความเห็นของคนทั่วไปด้วยผ่านเฟสบุ๊กส์ด้วย  ถ้ามีคนให้การที่มีเหตุผลและน่าฟัง(ผ่านเฟสนี่แหละ) ก็ถือว่านั้นคือส่วนที่ต้องพิจารณาด้วย  บางคดีรอดได้จากคนข้างนอก หาใช่ทนายความส่วนตัวที่อยู่ในศาล(เท่ส์ชะมัด)
  ซึ่งไม่เหมือนกับบางประเทศ(แถวๆนี้แหละ)  คดีแม่ขโมยสิ่งของเล็กๆน้อยๆตั้ง20 บาท  เพื่อไม่ให้ลูกต้องอดตาย ต้องถูกจองจำและเสียค่าปรับ   แต่กับคดีลูกเสี่ยใหญ่  ฆ่าคนตาย กลับโดนข้อหาหนักมากๆ ติดคุกก็โคตรนาน  1 วันก็เกินพอ แค่ประกันตัวแล้วออกมาเดินเตร่ๆ  แล้วฆ่าคนต่อ  55  ตลกไหม  กฎหมายบ้านนี้เมืองนี้
พอมาเจอขงเบ้ง(3ก๊ก)ถึงได้รู้ว่า  คนที่จะทำอะไรสักอย่างโดยต้องเปิดตาราตลอดเวลา  ขงเบ้งเรียกว่า คนโง่  ขงเบ้งบอกว่าอยากรู้นัก  ถ้ามีคนชักดาบจะฟันคอแล้วจะมัวเปิดตาราอยู่ไหม!!!?  หรือโรเบิร์ต ทาโกยากิ(เศรฐีชาวอเมริกา)บอกว่า  ถ้าจะจ้างคนที่ท่องจำแม่นในตำราทุกตัว  โรเบิร์ต ขอซื้อคอมสักเครื่องเพื่อบันทึกข้อมูลดีกว่า  เพราะข้อมูลที่ได้ก็เหมือนกันทุกตัว  แถมไม่เสียใช้จ้างเงินเดือนอีกต่างหาก
นี่แหละบ้านนี้เมืองนี้คนชั่วถึงลอยนวล  ด้วยการเปิดตาราผิดเล่ม(55)  แต่กับกฎหมายอังกฤษแล้ว  คนชั่วลอยนวลได้ยากมากครับ
ความคล้ายคลึงของกฎหมายอังกฤษกับกฎหมายม้งนั้น ไม่มีความแตกต่างแม้แต่นิดเดียวไม่ว่าการอ้างอิงคดีเก่า  การตัดสินโดยยึดส่วมรวมว่า  แถมกฏหมายม้งไม่จำเป็นต้องมีคุกเพื่อให้คนเลวได้สุขสบายด้วยเปลืองภาษีประชาชนด้วย
ดังนั้นพอจะเป็นใจความให้ทราบว่า  กฎหมายม้งนั้นไม่ได้น้อยหน้ากฎหมายทั้งหมดบนโลกนี้  กลับจัดอยู่ในส่วนของ  กฎหมายที่ดีที่สุดของโลก  นี้ก็ว่าได้  จงภูมิใจเถอะครับ  พี่น้องม้งที่เรามีกฎหมายที่ดีที่สุดของโลกอยู่ในมือ
ส่วนข้อเสียจะไม่ขอกล่าวถึง  อย่างที่ทุกคนก็ทราบกันดีอยู่แล้วครับ  ว่าส่วนใหญ่เกิดจากคนตัดสินทั้งสิน  หาใช่กฏหมายม้งไม่ดี
.............................................
การนอนหลับหลังเที่ยง
	ค่อนข้างเป็นสิ่งที่แน่นอนว่า  ม้งส่วนใหญ่  ชอบนอนหลังกินอาหารเที่ยง  ผมไม่ได้แปลกใจหรอก   แต่เมื่อไปอ่านเจอหนังสือเล่มหนึ่งบอกว่า  ในประเทศเยอรมัน  ทุกบริษัท  ต้องจัดให้มีที่ให้คนนอน  หลังเที่ยง  อย่างน้อย  2  ชั่วโมง  เพราะถือว่าเป็นขนบธรรมเนียมของคนในประเทศนี้  เพราะคนเยอรมัน  มักจะใช้สมองเยอะ  เครียดมาก  การนอนหลังเที่ยงจะช่วยผ่อนคลายความเครียด  ทำให้หลังการพักกลับมาทำงานใหม่อีกครั้ง  จะสามารถทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ  
	เห็นไหมครับว่า  ประเทศเยอรมันให้ความสำคัญขนาดตั้งเป็นวาระแห่งชาติที่ทุกบริษัทต้องปฏิบัติตามโดยไม่มีข้อแม้ใดๆทั้งสิ้น  ซึ่งแปลว่าเป็น  เป็น  วิธีสร้างคนอัจฉริยะ ให้ประเทศเยอรมัน  
	ซึ่งม้งก็มีเช่นกัน  และก็ทำกันมาอย่างยาวนานอีกเช่นกัน  ม้งไม่ได้น้อยหน้าประเทศที่ได้ชื่อว่ามีคน  อัจฉริยะ  เยอะที่สุดในโลก อย่างประเทศเยอรมันอีกเช่นกัน  จงภูมิปัญญาของม้งๆเถอะนะครับ
การหนีขึ้นดอย
	หนึ่งในเหตุผลหลักๆคือ สงครามครับ พอได้อ่านสามก๊กถึงเข้าใจว่าทำไม  ขนาดทหารหลวงเอง  ยังปล้นเลย (ทุกครั้งที่หัวหน้าดีๆเผลอ  และทุกครั้งที่ไม่มีจะกิน  หรืออับจน)  ปล้นฆ่าข่มขืน  เหมือนสงครามทุกครั้งไป  แต่ที่น่าสังเกตอยู่อย่างคือ  คนจีนทำกับคนจีนเอง  คนจีนสมัยนั้นก็กลัวทหารปล้นมาก  โดยเฉพาะทหารหลวงนี่แหละ(ยังไม่รวมโจรเลย +เพราะการติดสินบน  ฉ้อราษฎ์บังหลวงนั่นแหละ)  แล้วน้ำหน้าอย่างม้งทหารจีนจะเว้นเหรอ
	และสงครามในจีนมีบ่อยมาก  แทบทุกวันทุกปีทุกราชวงค์ทุกยุคทุกสมัย  ดังนั้นการที่ม้งอยู่บนที่ราบก็มีค่า  เท่ากับ  ตาย  นั่นเอง
	ทางออกเดียวของเรื่องนี้ก็คือ  เข้าเมืองหลวง  หรือหนีขึ้นดอยเป็นคนป่า เท่านั้นที่จะสามารถปลอดภัยได้ 
	ทางรอดแรกจึงเป็นไปไม่ได้สำหรับม้ง  ทางรอดที่สองจึงถูกเลือกแทน  ประกอบกับการอยู่บนดอยสามารถ  รุก  รับ  หลบ  หลีก  ได้อย่างรวดเร็ว  นั่นเอง
......................................................

การเลี้ยงไก่ 
� การเลี้ยงไก่เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ผมค่อนข้างเกลียดตั้งแต่เด็ก� เพราะเกลียดขี้ไก่ที่ขี้ได้ขี้ดีทุกวัน� บ่อยครั้งที่เหยียดบ่อยๆ�� แต่เมื่อไม่นานมานี้� ในวิถีสามัญแห่งชนเผ่า� ผมได้เห็นความอัศจรรย์ในการเลี้ยงไก่� ที่ใครๆและตัวผมมองไม่เห็นมาตลอด 
เอาเป็นว่าข้อดีในการเลี้ยงไก่ล่ะกัน 
� 	1.ไก่เป็นอาหารชั้นเลิศ 
� 	2.ไก่อยู่กับบ้านไม่ไปไหน 
� 	3.เอาใช้ในพิธีกรรมต่างๆมากมาย สรรพคุณเพียบ เอาไว้ทำนายเรียกขวัญก็ได้อีก 
� 	4.ไก่สามารถเฝ้าบ้านได้ไม่แพ้ หมา เลยอาจจะดีกว่าด้วยซ้ำไป�� อยากแปลกใจไม่ได้อ่านผิดหรอกครับ จะอธิบายให้ฟัง บ้านของม้งส่วนใหญ่แล้วอยู่ในเขตป่าดงดิบครับ ซึ่งก็หมายความว่ามีสัตว์มีพิษจำนวนมากที่เป็นอันตราย 
แต่การเลี้ยงไก่ช่วยได้เพราะ� สัตว์มีพิษไม่มีตัวไหนที่สามารถเข้าใกล้บ้านได้ในรัศมี10เมตรรอบบ้าน เพราะเสร็จไก่ทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นหนอน มด แมงป่อง ตะขาบ หรือแม้แต่งู (ถึงแม้ไก่ไม่กินแต่ไก่ก็ทำเสียงตกใจให้เราได้ยิน)� หรือแม้แต่หมาป่าหรือสัตว์มีเขี้ยวเล็บไก่ก็ทำหน้าที่ลูกน้องที่ดี� รับกรรมแทนเจ้านายไป 
จึงสรุปสั้นๆง่ายๆได้ว่า� มีไก่ไว้ป้องกันสัตว์ร้าย� มีหมาไว้ป้องกันคนร้าย� ครับ 
...............................
การเลี้ยงหมา 
� เลี้ยงหมาคงไม่ต้องกล่าวถึงอีกเพราะทุกคนรู้ดีอยู่แล้วครับ 
.................................
การเลี้ยงหมู 
�	1.เป็นอาหารชั้นเลิศเช่นกัน� 
�	2.ได้ไขมันไว้ทำอาหาร 
�	3.ใช้ทำพิธีกรรมต่างๆ 
�	4.เหตุฉะไหน� หมูถึงเป็นสัญลักษณ์แห่งความร่ำรวยได้� ตอนแรกที่ได้ยิน� งง� งง งง� มากครับ� แต่พอพิจารณาดูแล้ว� สมจริงดังว่า� เนื่องจากหมูตั้งแต่เกิดจนตาย� ไม่ต้องหากิน ก็มีกิน ไม่ต้องหาที่อยู่ก็มีที่อยู่ ขาดเหลืออะไรคนเลี้ยงจัดให้ได้หมด� มีหน้าที่หลักๆ คือกินกับนอน� จึงเรียกได้ว่าหมูร่ำรวยกว่าคนเลี้ยงนับร้อยนับพันเท่า� เวลากินก็ได้กินก่อนคน(ถึงจะเป็นเศษอาหารก็ตามเถอะ)ถึงคนจะไม่มีกินแต่ก็ต้องให้หมูกินก่อนเสมอ� ถ้าคนเลี้ยงไม่มีปัญญาเลี้ยงก็ยังถูกส่งต่อให้คนอื่นที่มีปัญญาเลี้ยงต่ออีก� จึงเรียกอีกอย่างได้ว่า� คนที่มีปัญญาเลี้ยงหมูเยอะๆต้องมั่งมีเท่านั้น� เพราะเหตุนี้กระมัง� หมูถึงได้เป็นสัญลักษณ์แห่งความร่ำรวย 
การเลี้ยงม้า 
��� 	นี่คืออีกสิ่งที่สำคัญมากสำหรับม้ง� ถึงแม้ในยุคนี้จะไม่มีให้เห็นก็ตาม� ซึ่งความสำคัญนั้นมีไม่แพ้� รถยนต์� ในสมัยนี้เลยแหละ�� เป็นสิ่งจำเป็นที่ขาดไม่ได้เลยสำหรับม้ง� แทบจะเรียกได้ว่าเป็นปัจจัยที่6เลยล่ะ� สำคัญมากขนาด� ม้งเรียกคำว่า ม้า� กับคำว่า� คน� แทบจะเป็นคำเดียวกัน(คิดเอาเองนะภาษาม้งขาวมันเหมือนกัน ถ้าไม่เหมือนขออภัยด้วยล่ะกัน) จะเป็นคำเดียวกันหรือไม่ก็ไม่สำคัญเท่ากับการนำมาใช้ประโยชน์�� 
เวลาปกติ(ยังไม่ตาย)ก็ใช้งานเหมือนรถทุกอย่างอาจจะง่ายกว่าด้วยซ้ำไป�� 
ยามไม่ปกติ(ยามตาย)ม้งก็ขี่ม้านี่แหละขึ้นสวรรค์� มันเท่ส์มากนะ� (คิดเอาเอง)ที่ชนชาติอื่นขึ้นสวรรค์ต้องเดินไป� แต่ม้งขึ้นสวรรค์ขี่ม้าไป(อภิสิทธิ์เหนือใคร) และก็ไม่ใช่ม้าธรรมดานะเป็นม้าบินได้เหมือนม้านิลมังกรเลยแหละ 
(คำเรียกม้าดังกล่าวมีคำว่ามังกรผสมอยู่ด้วย neeg zyouj(ม้งกร) neeg lauv(ขออภัยถ้าเขียนภาษาม้งผิดนะ)) 
�� 	ซึ่งม้าดังกล่าวมีติดตัวเป็นของใครของมันแต่อยู่คนละภพ� เมื่อถึงเวลาม้าดังกล่าวจะมารับเราไปสู่สวรรค์� แต่บางคนก็สามารถเรียกม้าให้มาหาได้� โดยให้ม้ากระชากวิญญาณจากร่างได้� ด้วยคาถา� บรึ้มๆๆๆๆๆๆ ไพ๊!!!!(เหมือนคำว่า� โอม)ตอนอัวเน้ง หรือที่เขาเรียกว่า� ม้าทรง� (เพราะมีม้านั่นแหละครับของคนไทยคือร่างทรงเพราะเทพเข้าร่าง) กล่าวกันว่า คนที่มีบุญ เพียงเอาผาดำปิดหน้า แล้วเรียกคาถา บรึ้มๆๆๆๆๆๆ ไพ๊!!!!วิญญาณจะออกจากร่างทันที แต่ถ้าคนไม่มีบุญจะวิญญาณจะไม่ออกจากร่าง 
(****คำเตือน!!!!!!!� ห้ามทดลองทำเองเด็ดขาด เพราะนี่คือคาถาออกจากร่าง� แต่ผมไม่รู้วิธีกลับเข้าร่างนะครับ� เดี๋ยวจะตายเอาง่ายๆนะครับ) 
�� 	เอ๊!!� สงสัยไหมว่าทำไมม้าถึงสำคัญนัก� ม้งนั้นอาจจะเรียกได้ว่าเป็นชนบนหลังม้าก็ว่าได้� ไม่แพ้ชาวมองโกลเลยทีเดียว ดังจะเห็นได้จาก 3 ก๊กบอกว่าชนภาคตะวันตกของยุคนั้น(ก็คงรวมม้งด้วยหล่ะ)ของจีนเก่งกาจการรบบนหลังม้ามากจนใครๆก็ขยาดแม้แต่ โจโฉ เอง� เพราะการขี่ม้ารบสมัย3ก๊กไม่ต่างจากการมีรถถังสมัยนี้เลยแหละ 
.................................................................


การแต่งตัว 
เสื้อ 
� 	เสื้อม้งมีข้อดีมากมายที่เด็กม้งสมัยนี้มองข้ามไปแบบน่าเสียดาย� และน่าเศร้าที่มองไม่เห็นความสำคัญ� วันนี้ผมจะบอกให้เผื่อคุณผู้อ่านทุกท่านจะรักเสื้อม้งมากยิ่งขึ้น 
ข้อดีของเสื้อม้งมีดังนี้คือ 
� 	1.เสื้อผู้ชาย� ใส่แล้วดูองอาจมาก(ไม่ต่างจากชุดของสมเด็จนเรศรวมในภาพยนต์ อาจจะเท่ส์กว่าด้วยซ้ำไป)� เพราะเป็นเสื้อที่มีการขยายส่วนบนเหมือนเสื้อสูท� ทำให้ดูอกใหญ่ อกผาย� ท้องเล็ก ดูสมกับเป็นชายชาตรี�� 
� 	2.เสื้อมีการ แบ่งออกเป็น 2 ชั้น ซึ่งทำหน้าที่เหมือนเสื้อวร์อมของนักกีฬา� คือ� ผ้าชั้นบน(ชั้นนอก)มีหน้าที่ป้องกันแดด ป้องกันหนาว ช่องลมตรงกลางทำหน้าที่ปรับสภาพอากาศไม่ให้ร้อนเกินไปหนาวเกินไป� ชั้นล่าง(ชั้นในสุด) มีหน้าที่ซับเหงื่อ� ทำให้เสื้อม้งเวลาใส่แล้ว� ใส่สบาย� ไม่ร้อนเกินไป� 
และไม่หนาวเกินไป� แถมไม่เหนียวเหนอะหนะ� และเนื่องด้วยภูมิอากาศบนดอย� ร้อนกว่า� และหนาวกว่า� การปรับให้เนื้อผ้าหนากว่าเพื่อความเหมาะสมกับภูมิอากาศ 
� 	จะเห็นได้ว่าเสื้อวอร์มกางเกงวอร์ม� รวมทั้งเสื้อโชว์สะดือทั้งหลาย� เพิ่งออกสู่ตลาดไม่เกินร้อยปี� แต่ม้งใช้วิธีนี้มาแล้ว นับพันปี� นี่จึงถือได้ว่าเป็นการ� ออกแบบที่� สุดยอดมาก�� ของม้ง� 

กางเกง 
� ข้อดีของกางเกงม้งคือ 
� 	1.ใส่ง่าย ใส่สบาย ไม่อึดอัด ไม่รัด ถอดง่าย 
� 	2.ใช้ดัดแปลงประโยชน์ใช้สอยได้เยอะ ได้เรื่อยๆ�� เพราะเป็นผ้าผืนใหญ่ 
.
กระโปรง 
�ข้อดีของกระโปรงม้งคือ�� 
�� 	1.เป็นการออกแบบ &quot;ทรง&quot; ที่สวยมาก ผู้หญิงทุกคนใส่แล้วสวยมาก� ไม่สั้นเกินไปไม่ยาวเกินไป� จนเดี๋ยวนี้คนไทยได้มีการนำมาดัดแปลงขายดีกันเป็นเทน้ำเทท่า� โดยเฉพาะกระโปรงนักศึกษาทรง ม้งนี่แหละ 
�� 2.เป็นศิลปะการปักผ้าที่ประณีตสวยงามตระการตามาก� ด้วยลวดลายศิลปะที่สวยงาม�� 
�� 	3.ม้งถือว่ากระโปรงนั้นเป็นมรดกที่ทรงคุณค่ามากของ &quot;ลูกผู้หญิง&quot; 
� มีคนลือกันว่า� เป็นอักษรม้งแบบโบราญ� ที่เมื่อก่อนม้งไม่สามารถจารึกไว้ที่ไหนได้เพราะถูกคนจีนคุกคาม ม้งจึงมีการดัดแปลงตัวหนังสือมาเป็นลายผ้าปัก� ปักลงบนผ้ากระโปรงนี่แหละเพื่อความอยู่รอดของวัฒนธรรม(ถ้าผู้ใดมีความรู้เรื่องนี้ 
ด้วยเผยแผ่ให้ด้วยนะครับ) 
� 	เมื่อเดือน� กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา� บนสถานที่ท่องเที่ยวแห่งหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่(ม่อนแจ่ม� อิอิ) ได้มีแม่ค้า(แม่บ้านม้งนี่แหละ)ได้นำกระโปรงม้งอายุร่วมเกือบ 200 ปีออกมาขาย� ด้วยราคา 4000 บาท 
เป็นกระโปรงยุค ของยายของยาย เป็นกระโปรงม้งโบราญที่สวยมาก� เท่าที่ผมเคยเห็นมา มีลายผ้าปักแบบปัจจุบัน� เรียกว่าสวยเทียบชั้น กระโปรงสวยๆในยุคนี้ได้สบายเลย แต่ที่น่าสนใจมากว่านั้นคือ 
� 	1.สีร่วม200ปีแต่ยังคงสดใหม่มาก� ไม่รู้ว่าด้วยการเก็บรักษาที่ดี� หรือการผสมสีที่มีคุณภาพมากในยุคนั้น� กระโปรงผ้าสี เลือดหมู� สีสด ลวยลายสวยมาก� หายากจริงๆ 
� 	2.ผ้าพื้นเป็นผ้าใยกัญชงที่ละเอียดมาก� เท่าๆผ้าพื้นที่ละเอียดในยุคปัจจุบันได้เลย ผมเห็นแล้วผมตกใจมาก!!! เพราะไม่เคยคาดคิดมาก่อนเลยว่าใยกัญชงสามารถถักให้ละเอียดขนาดนี้ได้ด้วย ละเอียดประณีตมากจริงๆ�� 
เรียกได้ว่า� ผ้าพื้นในปัจจุบันสวยยังไง� ผ้าใยกัญชงพื้นนั้นสวยเช่นนั้นแล 
�� ตอนนั้นผมได้แนะนำว่า� กระโปรงผืนนี้ถือได้ว่ามีคุณค่าทางวัฒนธรรมสูงมาก� ประกอบกับเป็นของสืบทอดจากรุ่นของยายของยาย� และสวยมากควรเก็บไว้� แต่เนื่องจากเห็นเจตนาขอคนขายแล้วมาต้องการขายออกเนื่องจากถูกหนูกัดจนแหว่งไปนิดนึง� ตอนนั้นตั้งราคาที่ 2000 บาท� ผมเลยเสนอให้ขึ้นราคาสูงๆเพราะมีคุณค่าทางวัฒนธรรมสูงมากจริงๆ� เพราะถ้าขายออกไปในราคา 2000 พัน การจะซื้อกลับมานั้น 1 แสนอาจจะยังต่ำไป อาจขึ้นไปถึงหลักล้านได้ 
และประกอบกับไม่อยากให้ของที่มีคุณค่าเช่นนี้ตกไปอยู่ในมือของคนอื่นที่ไม่ใช่ม้ง(จึงเสนอให้ตั้งราคาสูงๆเผื่อคนมาเที่ยวจะได้ไม่ซื้อ)� ตอนนั้นมีเงินติดตัวไม่ถึงร้อย เฮ้อ !!! หลังจากนั้น 1 วันก็ถูกขายออกไปในราคา 4000 บาท 
เป็นเรื่องที่� น่าเศร้าที่สุดประจำปีนี้ก็ว่าได้� เพราะ คนซื้อไปต้องมองเห็นอย่างที่ฉันเห็นแน่ๆ� เพราะคนบ้าอะไรซื้อกระโปรงม้งในราคาตั้ง 4000 บาท (เอาไว้แค่ใส่) ปกติอย่างสวยโคตรๆก็ไม่เกิน 2000บาท การที่จะได้กระโปรงผืนนั้นกลับมาเป็นมรดกของม้ง คงต้องเตรียมเงินหลักล้านแล้วล่ะ� และก็ไม่รู้ด้วยว่าคนซื้อคนนั้นคือใคร� พี่น้องม้งครับถ้าใครมีของดีๆเช่นนี้ได้โปรดเถอะครับเก็บไว้เป็นมรดกให้ลูกหลานของม้งต่อไปนะครับ��
. 
ผ้ากันเปื้อน 
� ได้ถูกพัฒนาจนปัจจุบันสวยงามมากจนไม่ยอมให้เปื้อนไปแล้ว ทั้งชายและหญิง 
�ข้อดีคือ� 
�	1.ป้องกันอาวุธได้ 
�	2.ป้องกันโรคใส้เลื่อนได้ 
�	3.ป้องกันไม่ให้สตรีหลังการคลอดไม่เป็น ท้องลาย 
�	4.เป็นที่เก็บของในสมัยก่อน 
�	5.ใส่แล้วดูเข้ากับเสื้อ(ผู้ชาย)ช่วยปกปิดท้องได้ด้วย(ไม่โป๊เกินไป) 

ผ้าพันหัว 
�ข้อดีคือ 
�	1.อย่างที่บอกว่า� ม้งเป็นชนบนหลังม้า� และนี่ก็คือหมวกกันน็อดดีๆนี่เอง ป้องกันจากการตกม้า� และจากการถูกฟันด้วยดาบ 
�	2.เนื่องจากม้งอยู่ในแถบอากาศหนาว� และนี่ก็คือหมวกอุ่นดีๆนี่แหละ� ทำไมถึงพันสักหนาก็เพราะอย่างนี้ 
.............................. 
พืชพันธ์ม้ง
ข้าวม้ง
	ข้าวลืมผัว  กินแล้วอร่อยจนลืมผัว  เป็นข้าวม้ง  ที่ได้รับการยอมรับ  และกำลังถูกพัฒนาในเชิงพาณิชย์ต่อไป  ในเทียบเท่าข้าวหอมมะลิ ในอนาคตอันใกล้นี้ครับ
ข้าวโพดม้ง
	ข้าวสาลีดอย(ข้าวโพดข้าวเหนียวม้ง สีม่วงขาว)  ได้รับการยอมรับจากคนกินจำนวนมากแล้วว่าอร่อยมาก  จนรู้สึกว่าได้รับการพัฒนาในเชิงพาณิชย์เรียบร้อยแล้ว
และยังมีอย่างอื่นๆอีกมากมายที่เรารู้อยู่ว่าดีกว่า  แต่ยังไม่ได้การพัฒนาครับ
(ความจริงพืชพันธ์ทั้งหมดมีที่มา  มีการวิจัย พัฒนา  มาก่อน  หาใช่โดยบังเอิญ  จากพงศวดารจีน)
..................................................
แด่คนรุ่นใหม่ 
อาชีพเกษตรกร 
� 	ถ้าคุณคือบุคคลหนึ่งที่� คิดใหญ่� ทำงานมานานแล้วไม่มีความก้าวหน้า� ถ้าคุณคือคนจบใหม่แล้วไม่มีงานทำ� หรือคุณคือคนที่ล้มลุกคุกคลานมานานปี�� หรือคุณคือคนที่ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงาน  แต่แม่และครอบครัวยังตรากตรำลำบากอยู่  โปรดฟังทางนี้ครับ 
���� 	ไม่มีอาชีพใด� ที่ลงทุนหลักพัน� แล้วได้หลักแสน� ไม่มีอาชีพใดที่ลงทุนหลักหมื่นแล้วได้หลักล้าน� ไม่ต้องเครียดว่างานจะเสร็จทันหรือไม่� แถมยังได้อยู่กันพร้อมหน้าทั้งครอบครัว� ทั้งพ่อ แม่ พี่ น้อง ลุง ป้า น้า อา แถมที่สำคัญได้ทำงานร่วมกันระหว่างสามีและภรรยา  อีกด้วยจะช่วยทำให้ลดปัญหาในครอบครัวได้ด้วยอีกทางหนึ่ง(เพราะเข้าใจกัน)� มีเพียงอาชีพเกษตรกรเท่านั้นที่ทำได้� &quot;กลับบ้านเถอะครับ� ความรักรอท่านอยู่&quot; 
���� 	ยังมีผู้ชายกับผู้หญิงแก่ๆ 2 คนที่ทำงานหนักเพียงหาเงินไม่กี่ร้อยไม่กี่พันบาท� กำลังจะออกรายการ&quot;วงจรชีวิตช่อง� 7� นั่งรอคิดถึงลูก� นึกถึงเมื่อไหร่น้ำตาก็ร่วง� ไม่มีพ่อแม่คนไหนบอกตรงๆหรอกครับ� ว่าคิดถึงแต่เท่าที่เคยพบเจอเคยสัมผัสมา� ขอเพียงได้พูดถึงน้ำตามักจะร่วงก่อนเสมอ� โดยเฉพาะลูกที่ไม่รักดีทั้งหลาย� คงไม่ต้องบรรยายหรอกนะครับว่า� เขากำลังร้องให้เพราะใคร�� พ่อกับแม่คิดถึงเราตอนไหนบ้างล่ะ 
� 	1.ตื่นเช้าคิดว่าจะมีลูกสักคนช่วยแบ่งเบาภาระ� การเลี้ยงหมู เลี้ยงไก่� เลี้ยงตัวเอง� อยากจะตื่นสายๆสักเช้าจะมีไหมชีวิตนี้ 
� 	2.กินข้าวสักมื้อก็ยังคิดว่าลูกเราจะมีกินไหม� และอยากให้กินข้าวร่วมโต๊ะกันสักมื้ออย่างครบทุกคนสักมื้อ� จะมีไหมในชิวิตที่ยังเหลืออยู่ 
� 	3.จะยกของหนักสักชิ้นก็ยังคงคิดว่า� ถ้าลูกเราอยู่คงจะใช้ช่วยยกได้ 
� 	4.จะเปลี่ยนไฟสักหลอดก็ยังคิดว่า� ถ้าลูกเราอยู่คงจะใช้เปลี่ยนให้ได้ 
� 	5.แม้ถึงไร่ก็ยังคิดว่า ถ้าลูกเราอยู่คงทำได้มากกว่านี้ 
6.และอีกมากมายคงรู้ตัวกันดีว่าได้ทำสิ่งใดให้ท่านไม่สบายใจบ้างร้องให้บ้าง(บาปหนักมาก!!!)ครับ 
� 	คำถาม : เกษตรมีความเสี่ยงสูง? 
� 	คำตอบ : ความจริงอาชีพเกษตรกร� การปลุกผักต่างๆมีความเสี่ยงต่ำมากๆๆๆ� ถ้าเทียบกับธุรกิจที่ท่านกำลังทำอยู่� หรือเป็นลูกจ้างอยู่� ต่อให้วันนี้ฟองสบู่แตกอีกรอบ� อาชีพเกษตรก็ยังมีข้าวกินอยู่ดี 
������ ความเสี่ยงเกิดจากความไม่รู้ต่างหาก� หากเรารู้มากกว่าที่รู้อยู่ความเสี่ยงจะกลายเป็นศูนย์ทันที!!!(ไม่ได้โม้นะครับ) คุณมีทรัพย์สินนับล้านบาทที่บ้าน� แต่คุณไม่ได้ใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างเต็มที่ต่างหาก 
� 	คำถาม: การปลูกผักต้องใช้เวลานาน?กว่าจะได้มาก็หมดตัว? 
� 	คำตอบ: ไม่จริงครับ� คุณสามารถจำกัดการผลิตออกมาแต่ละรอบได้� อย่างกระหล่ำปลี 3-4เดือนกว่าจะออกได้� แต่เราแยกปลูกสัก3-4รุ่นได้เพื่อ ดังนั้นทุกสิ้นเดือน คุณจะมีเงินใช้มากกว่าเงินเดือนที่ได้รับเกือบเท่าตัว 
เพราะคุณไม่ต้องซื้อข้าวกิน� ไม่ต้องจ่ายค่าเช่าบ้าน� คุณจะเหลือเงินเก็บมากกว่า�� ถ้ายังไม่เข้าใจระบบผมแนะนำให้ไปดูงาน� ของโครงการหลวงดูนะครับ 
� 	คำถาม: ไม่มีเงินลงทุน? 
� 	คำตอบ: ไม่จำเป็นสักเท่าไหร่ครับ� เพราะสมัยนี้มีพ่อค้าคนกลาง� ออกค่าเม็ด ค่ายาให้หมด�� 
� 	คำถาม: ถ้าเกิดเจ๊ง! ขึ้นมาล่ะ 
� 	คำตอบ: ถามก่อนใครเป็นคนลงทุน� &quot;พ่อค้าคนกลางครับ&quot;� เราก็ยังมีข้าวกินเหมือนเดิมใช่ไหม(ขอแนะนำให้ปลูกข้าวให้พอกินทั้งปีนะครับ) (ไม่แนะนำให้หนีปัญหานะแต่หาทางออกให้เจอล่ะกันครับ)
� 	คำถาม: แล้วฉันจะทำไหวเหรอ 
� 	คำตอบ: แล้วคุณเป็นม้งหรือเปล่าล่ะ� ถ้าม้งทำได้คุณก็ทำได้� ไม่ได้ยากเกินความสามารถหรอกครับ� ทำไมต้องถามว่าคุณเป็นม้งไหม� ผมขอเปลี่ยนคำถามนะครับ����� 
ลูกเสือ� แม้จะมาอยู่ในเมืองก็ยังคงเป็นเสือ� แม้จะไม่ได้ไล่จับสัตว์กินเหมือนในป่า� ถึงจะอยู่ในเมืองเป็นได้แค่แมว� ในกรงที่เขาเลี้ยงเอาไว้ดูเล่น� เอาไว้หาเงิน 
แต่ถ้าเมื่อไหร่ลูกเสือกลับเข้าสู่ป่าได้� ลูกเสือก็จะอันตรายเหมือนเสือตัวไหนๆ� แม้จะไม่เคยใช้เขี้ยวเล็บ� แต่ก็คมกริมเช่นกัน� ไม่แพ้เสือตัวไหนๆ� ลูกเสือก็จะกลายเป็นเจ้าป่าในที่สุด� จงเลือกเอา� คุณจะเป็นแมวในกรง� หรือเป็นเสือเจ้าป่า 
**ข้อแนะนำ� ถ้าคุณไม่ใช่เสือ� อย่ากลับเข้าป่าเด็ดขาด� เพราะแทนที่คุณจะได้เป็นเจ้าป่า� คุณจะกลายเป็น� เหยื่อ!!! แทน 
�	ด้วยความรู้ความสามารถที่ได้เข้ามาสั่งสมอยู่ในเมืองจะช่วยทำให้คุณกลายเป็นเจ้าป่าได้อย่างไม่ยากเย็นนัก� ถ้าคุณมองให้ออกว่าควรทำเช่นไร� ดังจะได้จากประวัติศาสตร์ได้สอนไว้�� 
� 	1.ในสามก๊ก� โจโฉ� เล่าปี่� ซุนเซ็ก� ทั้งสามคนล้วนเข้าเมืองแล้วกลับไปตั้งตัวจากในป่ากันทั้งสิ้น�� 
� 	2.เหมาเจ๋อตุงก็หนีสุดชายแดนกว่า� จะย้อนกลับมายึดเมืองจีนได้� ก็ตั้งตัวจากในป่าเช่นกัน 
� 	3.พระพุทธเจ้า� เป็นเจ้าชายอยู่ในเมือง� แต่ก็ต้องเข้าป่าเพื่อหาสัจจะธรรมที่ยิ่งใหญ่� เพื่อต่อมาจะได้เป็นศาสดาผู้ยิ่งใหญ่ของโลก� ก็ตั้งตัวจากในป่าเช่นกัน 
ทฤษฎีดังกล่าวเหมาเจ๋อตุงเรียกว่า� &quot;ป่าล้อมเมือง&quot; 
.................................................................................... 

ทุกสิ่งเกิดขึ้นโดยความตั้งใจ 
จะเห็นได้ว่าทุกสิ่งทุกอย่างของม้งเกิดขึ้นไม่ใช่เพราะเหตุเผอิญแต่ถูกอย่างถูกกำหนดขึ้นด้วยความตั้งใจ� เป็นความตั้งใจของบรรพบุรุษ� แทบทั้งสิ้น� และนี่คือภูมิปัญญาที่มากจนไม่อาจคาดได้มากแค่ไหน� แต่ที่สำคัญ� 
วัฒนธรรมม้งถูกสั่งสมมานานนับหมื่นปี� คนรุ่นใหม่จึงไม่ควรที่จะหมิ่นดูแคลนภูมิปัญญาของบรรพชน 
..
ประวัติศาสตร์ม้ง ในความสามัญ 
�	เมื่อเรากลับมามองในความธรรมดาที่เราเห็นตั้งแต่เกิดเราจะเห็นความไม่ธรรมดาแห่งอารยธรรมม้ง� เพียงแค่เราทำความเข้าใจกับทุกสิ่งๆรอบๆข้างเท่านั้นประวัติศาสตร์ที่ถูกซ่อนไว้นับพันปีจะค่อยๆ� เผยออกมาให้เราได้เห็นเองครับ 
....................................................
ความรู้ความสามารถมีไว้เพื่อส่วนรวม 
�	วันนี้ถ้าคุณคิดว่าคุณมีความรู้ความสามารถ� ไม่รู้จะนำไปใช้ทำอะไร� ผมขอแนะนำให้นำความรู้ความสามารถดังกล่าวมาต่อยอดวัฒนธรรมม้งให้� ก้าวหน้ายิ่งๆขึ้นไปนะ� ครับ� ได้โปรดอย่าได้นำความรู้ดังกล่าวมาทำลายกันเองหล่ะกันนะครับ 
..............................................
จัดตั้งศูนย์ศิลปวัฒนธรรมม้ง 
�	นี่คือความฝันอันสูงสุดของผมในการปกป้องและดูแลรักษาวัฒนธรรมม้ง� และต่อยอดศิลปะวัฒนธรรมม้งให้ดียิ่งๆขึ้น� โดยองค์กรดังกล่าว� มีหน้าที่ในการรวบศิลปะวัฒนธรรม� 
ให้ความรู้ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม(ส่งเสริมให้มีการเรียนรู้ให้ความรู้ให้มีคนดี คนเก่งเกิดขึ้น ) และมีการต่อยอดวัฒนธรรมม้งให้คงอยู่และพัฒนาต่อไป 
....................................................
ความสามัญสร้างคน 
�	ด้วยความธรรมดานี่เองที่ไม่ธรรมดา� จึงทำให้คนธรรมดาไม่ธรรมดา� คนสามัญธรรมดาได้ประพฤติปฏิบัติสิ่งที่เรียกว่าสุดยอดวิทยายุทธ์ที่แฝงอยู่ในความธรรมดาและสามัญ� จนไม่รู้ว่านั้นคือสิ่งสุดยอดมองแค่ว่าสิ่งนั้นเป็นแค่สิ่งธรรมดา� นานๆวันเข้าก็กลายเป็นคนสุดยอดวิทยายุทธ์โดยไม่รู้ตัว� นี่คือวิธีการสร้างคนของม้ง� เพื่อไม่ให้ภัยมาถึงตัว� และเพื่อคืนม้งสู่ความสามัญ� ความสงบ ร่มเย็นสืบไป 
...............................................
ภูมิปัญญาอื่นๆอีกมากมายที่ฉันยังไม่เข้าถึง 
�	ดังที่ได้กล่าวไว้ว่าผมความรู้เกี่ยวกับม้งช่างน้อยมาก� เปรียบเหมือนเด็กพึ่งเกิดใหม่� ก็คงต้องพึ่งพาอาศัยพี่น้องม้งทั้งหลายแล้วล่ะที่ต้องช่วยกันแบ่งปันต่อไป 

................................................
ผลข้างเคียงสุดยอดกลยุทธ์ 
ยาดีย่อมมีผลข้างเคียง� เครื่องบินดีเมื่อถูกส่งมอบให้แก่คนขับไม่เป็นก็ย่อมเกิดโศกนาฏกรรม� ขนบธรรมเนียมวัฒนธรรมม้งก็เช่นเดียวกัน� ด้วยความสุดยอดด้านต่างๆของม้ง� 
ได้ตกสืบทอดมาหลายพันปีหลายร้อยปี� ด้วยได้ตกสู่เงื้อมมือของคนที่โง่� คนเจ้าเล่ห์ คนเห็นแก่ตัว� คนไม่มีความรู้แห่งวัฒนธรรม� ได้เป็นใหญ่ในม้ง� ได้นำม้งสู่ความเสื่อ� เสื่อมเสียอย่างที่สุด� อย่างที่ทุกคนเห็นกันอยู่ในปัจจุบันที่เราเห็นกันอยู่นี่เอง� 
ดังนั้นถ้าได้คนดี� มีคุณธรรมมาต่อยอดมาเป็นผู้นำ ก็ย่อมสามารถนำม้งสู่ความรุ่งเรืองอีกครั้ง� บางตระกูลได้คนดีปกครอง� ก็นำมาซึ่งความผาสุก� บางตระกูลได้คนไม่ดีก็นำม้งสู่ความเสื่อมความเห็นแก่ตัวต่างๆ ที่เห็นๆกัน��

.. 
เมื่อสุดยอดกลยุทธ์ต้องถึงคราวพ่ายแพ้ 
ภัยสิ่งเดียวที่สุดยอดกลยุทธ์ต้องพ่ายแพ้มาโดยตลอด� ที่แพ้เพราะความไม่รักดี� ของคนม้งนี่เอง� ภัยที่ยิ่งใหญ่จากภายในกายคือแพ้ภัย รัก โลภ โกรธ หลง� ที่ทำให้หลงผิดคิดฆ่ากันเอง� ปัญหาภายนอกก็คือ� อำนาจ� ลาภ ยศ สรรเสริญ� ที่ชาวต่างชาติมอบให้เพื่อการฆ่าล้างกันเอง� เป็นที่น่าเศร้านะ� เพราะคนของเราโง่เอง 
ปัจจุบันนี้ก็ยังมีบางตระกูลแซ่ได้มีนำความรู้� ความสามารถ� ด้วยการมีลาภ ยศ� มาเอาเปรียบพี่น้องม้งกันเอง� เพราะตนเองเป็นทั้งทหาร ตำรวจ ทนายความ�� และเป็นพ่อค้าที่ร่ำรวย จึงเอาเปรียบม้งทุกอย่าง� ตระกูลเช่นนี้ถึงจะเก่งก็น่ามีการจะประณาม เพราะถือได้ว่าเป็นภัยต่อความมั่นคงของม้งเช่นกัน� และควรคว่ำบาตรต่อไป� จนกว่าจะมีคนดีๆเข้ามาแก้ไข� เพราะเข้าข่ายได้� อำนาจ� ลาภ� ยศ� สรรเสริญ� จากคนต่างชาติแล้วมามารังแกม้งกันเอง
. 
ภารกิจนี้ถูกมอบให้เจ้า ถ้าเจ้าไม่พบหนทางก็ไม่มีใครไหนอีก 
�	ภารกิจปกป้องและดูแลรักษาวัฒนธรรมของม้งก็ต้องย่อมเป็นหน้าที่ของคนม้งทุกท่าน� ถ้าเราไม่ดูแลรักษา� ก็ไม่มีใครจะดูแลรักษาให้เราอีก� เราอาจเป็นรุ่นสุดท้ายก็ได้ที่จะได้เห็นวัฒนธรรมม้ง� เมื่อแผนของกระทรวงศึกษาธิการส่งผลอย่างเต็มตัว� เราก็อาจจะเดินตามรอยอินเดียแดงต่อไป� ซึ่งจะหายไปภายในห้าสิบปีอย่างแน่นอน� 

.
ความกล้าคืนเกราะป้องกันตัวเจ้า 
�	ณ� เวลานี้ไม่มีอะไรปกป้องเราได้� ถ้าเราไม่ร่วมแรงไม่ร่วมใจช่วยกัน� วันแห่งสูญสิ้นก็จะเข้าใกล้ทุกวัน� มีเพียงความกล้าเท่านั้นที่จะต่อกรกับมันได้� ได้โปรดลุกขึ้นและเดินไปทางวิถี� แห่งเรา� คือวิถีแห่งม้ง ต่อไป 
.
เป็นแบบโจโฉ� แยกแยะมิตรศัตรู จำแนกถูกผิด� จำแนกประโยชน์และโทษชัดเจน 
�	ขอท่านผู้มีความรู้ความสามารถทุกท่านโปรดเปิดความคิด� เปิดความรู้� รู้จักผิดชอบชั่วดี� จงจำแนกให้จงหนักแล้วน้อมนำเอาข้อดี� ของคนเลวอย่างโจโฉมาใช้คือแยกแยะ มิตร ศัตรู� จำแนก� ถูก ผิด� จำแนก ประโยชน์ และโทษชัดเจน นะครับ� เพื่อประโยชน์ของเราชนชาวม้งเองต่อไปครับ� ได้โปรดอย่าได้กลับมากัดกันเองนะครับ 
..............................................................

ผู้ส่งสาร 
�	ผมเป็นเพียงคนส่งสารจากความรู้อันน้อยนิดจากอดีต� สู่ปัจจุบัน� คนที่จากนำเราสู่อนาคตที่ยั่งยืนคือคุณ� เพราะคุณๆคือความหวังเดียวที่เรามี� ผมก็ทำได้ดีที่สุดเพียงเท่านี้� ดีกว่านี้ผมก็ทำไม่ได้แล้ว� แด่ม้งที่รักทุกท่านครับ 
�. 
